Mister Motley heeft een boek gemaakt. Koop hier 'Dit is een vertaling'.

Image

Zonder enige terughoudendheid - Atelierbezoek: Lise Sore

08 Oct 2019 Alex de Vries

In de tekeningen van Lise Sore zijn de woorden ‘betekenis’ en ‘bekentenis’ uitwisselbaar. Ze bekent zichzelf in gedaantes die zonder enige terughoudendheid zijn getekend. Het gaat in haar tekeningen altijd om de directe weergave van een emotionele staat en iedere emotie is krachtig getekend, hoe kwetsbaar zij zich ook toont. Door de grootte en directheid ervan heeft haar werk een intimiderende uitstraling. Ze gaat de confrontatie aan met de vooringenomen blik waarmee ze door anderen wordt gezien en bekeken. Ze is daartegen opgewassen, omdat ze eerst zichzelf genadeloos observeert. Welke gevoelens zij ook in zichzelf aantreft, ze geeft er in haar tekeningen nauwgezet blijk van die te erkennen, zonder enig zelfmedelijden of schaamte.

In de tekeningen van Lise Sore zijn de woorden ‘betekenis’ en ‘bekentenis’ uitwisselbaar.

Lise Sore, Zelfportret, grafietpotlood op doek, 2019
Lise Sore, Zelfportret, grafietpotlood op doek, 2019


Lise Sore is een goed gekozen pseudoniem. ‘Sore’ is omgekeerd ‘eros’ en haar tekeningen laten altijd een vorm van lijfelijke sensualiteit zien, soms zo nadrukkelijk dat het pijn doet. Dan doet zich voelen dat ‘sore’ het Engelse woord is voor ‘pijnlijk’, vooral met betrekking tot genezende wonden. 

Lise Sore werd in 1986 geboren in Niger, Afrika. Haar vader werkte daar als een monteur koeltechniek en leidde mensen op tot reparateur. Ze heeft er de eerste vier jaar van haar leven gewoond. Lise Sore: “Waar Niger in verschilt van Nederland is dat het in de samenleving altijd gaat om het welzijn van de groep en niet om dat van het individu. Je bent collectief verantwoordelijk voor hoe iedereen zich voelt. Mijn ouders waren me daar altijd kwijt, omdat ik bij de buurkinderen was. De enige exoot was ik natuurlijk, maar ik heb er toen niet veel van gemerkt. Ik kreeg net als de andere meisjes al heel jong oorbellen om het onderscheid zichtbaar te maken met jongens. In Nederland gingen we in Maassluis wonen en daar werd ik een heel ander kind. Ik was ontheemd. Waar ik in Niger vanzelfsprekend deel uitmaakte van de groep kinderen waarmee ik opgroeide, voelde ik me in Nederland afgezonderd en was ik stil. Ik was een loner en een dromer. Pas toen ik in 2007 in Breda aan de Academie St. Joost ging studeren voelde ik me weer beter op mijn plek door de saamhorigheid die daar ontstond.”

Waar Niger in verschilt van Nederland is dat het in de samenleving altijd gaat om het welzijn van de groep en niet om dat van het individu.

Voordat Lise Sore naar de kunstacademie ging, had ze de Grafische School in Rotterdam gedaan. Daar was ze terecht gekomen op aanraden van docent Paul Pos toen ze de overgang van 3 naar 4 Havo had gemaakt. Dankzij die overstap kwam ze vervroegd toe aan haar creatieve verlangens. Ze heeft altijd de vindingrijkheid gehad om met weinig materiaal iets te maken. Die vaardigheid stamt nog uit haar Nigerese jeugd waar nauwelijks materiaal was, en ze bijvoorbeeld met een oude, kapotte paraplu een ‘mobile’ wist te fabriceren. Op de academie in Breda ging ze weer anders functioneren omdat ze betrokkenheid bij een groep voelde: “Door empathie te tonen en voor anderen te zorgen ontstaat binnen een groep het vertrouwen om jezelf te kunnen zijn. Het gaat er dan niet om wat je presteert, maar dat je meedoet.” Inmiddels maakt Lise Sore ook deel uit van ‘De aandeelhoudersvergadering’, een kunstenaarsinitiatief dat met exposities een ironisch tegenwicht biedt aan de BV Nederland en het aandeel kunst in de Nederlandse samenleving aan de orde stelt.

Lise Sore, Zelfportret, grafietpotlood op Indisch katoen, 2019
Lise Sore, Zelfportret, grafietpotlood op Indisch katoen, 2019

 

Op St. Joost begon ze met de opleiding Illustratie, maar ze stapte al snel over naar autonome beeldende kunst. Ze leerde er nadenken over een kunstenaarschap dat meer behelst dan beeldend uitdrukking geven aan haar gevoelens: “Een rationele manier om het beeld te benaderen was in algemene zin populairder op de academie dan mijn benadering. Daarom ging ik voor mezelf na wat ik met mijn werk aan de orde wilde stellen. Ik constateerde dat we in het leven minder aandacht besteden aan het kwetsbare en het intieme, omdat we ons willen beschermen tegen oordelen daarover van buitenaf. Dat was voor mij een reden om juist daar als kunstenaar mee naar buiten te treden. Na de academie heb ik geprobeerd een kunstenaarspraktijk op te zetten, maar het lukte me niet. Ik heb toen vier jaar in een apotheek gewerkt en ik kreeg een dochter. Door een samenloop van omstandigheden kwam ik erachter dat het kunstenaarschap voor mij toch onontkoombaar was. Nu ben ik inmiddels weer twee jaar actief als kunstenaar. Ik heb via internet mijn werk in de wereld bekend gemaakt, onder meer door filmpjes te maken waarin ik over mijn werk vertel en zo contact maak met anderen. Ik praat online tegen het publiek dat daardoor tegelijkertijd veraf en dichtbij is. Het gaat mij erom dat ik anderen ga begrijpen door mezelf te laten kennen. Sinds januari 2019 heb ik weer een atelier en nu ga ik vol vuur voor het kunstenaarschap. Mijn werk moet er zijn. Ik heb met mijn partner goede afspraken gemaakt over de tijd die ik eraan besteed.“

Na de academie heb ik geprobeerd een kunstenaarspraktijk op te zetten, maar het lukte me niet.

Opvallend aan de tekening van Lise Sore is dat ze zich daarin altijd alleen toont, ontdaan van alles. Ze toont het moment waarop je je alleen voelt, of nuchterder, dat je alleen bent. Ze laat in allerlei nuanceringen haar onzekerheden zien in verstilde situaties die onttrokken zijn aan tijd en ruimte. Ze beschikt over de tegenwoordigheid van geest zichzelf in dergelijke situaties te fotograferen waardoor ze zich visueel kan bezinnen op de emoties die ze ondergaat. Met haar tekeningen maakt ze de verlangens die ze voelt voor zichzelf fysiek ervaarbaar. Het tekenen neemt veel tijd in beslag en vergt concentratie. Ze wil zo direct mogelijk uitdrukking geven aan hoe ze haar gemoedsgesteldheid ondergaat en tekenen is het meest voor de hand liggend om dat te doen. 

Lise Sore, Zelfportret, werkperiode witte Rook Breda, grafietpotlood op doek, 2019
Lise Sore, Zelfportret, werkperiode witte Rook Breda, grafietpotlood op doek, 2019

 

Veel van haar tekeningen maakt ze op ongebleekt kaasdoek en semi-transparant Indische katoen, waardoor het werk een doorschijnende gedaante krijgt. Door de enorme formaten waarvan ze gebruik maakt vormen de doeken een ruimtelijke beleving waar je doorheen kunt lopen, bijna als een theatraal decor ware het niet dat Lise Sore geen toneelstuk opvoert maar een levensecht beeld geeft van wie ze is. Om de tekening te maken moet ze hard duwen met het potlood om sporen op het doek achter te laten. Haar fysieke verschijning die zo ontstaat geeft daarmee ook blijk van de voelbare lijfelijke inspanning die ermee gepaard gaat. Ze is zich bewust van de voorlopigheid van wat ze voelt en denkt bij het maken van de tekeningen en juist daarom werkt ze op kwetsbaar materiaal. Ze gebruikt ook Chinees papier en zelfs vlieseline, een oplosbare papiersoort die vooral bij het maken van kleding wordt gebruikt.

Haar fysieke verschijning die zo ontstaat geeft daarmee ook blijk van de voelbare lijfelijke inspanning die ermee gepaard gaat.

Lise Sore streeft ernaar dat er niets tussen haar lichaam en de tekening zit. Ze heeft daarom in mei 2018 tijdens een werkperiode bij Witte Rook in Breda haar haar afgeschoren, want ze was soms meer tijd bezig met het tekenen van dat haar dan met de rest van het lichaam. Iedere tekening waaraan ze begint maakt ze in een keer af, zodat ze soms meer dan acht uur aan een stuk aan het werk is. Door zo het momentum van een emotie op te rekken ontstaan intensieve tekeningen die juist door hun openhartigheid bedreigend over kunnen komen. Het is een nietsontziende manier van doen die compromisloos is en waar je als kijker ongemakkelijk van kunt worden. 

Lise Sore, performance, 2019
Lise Sore, performance, 2019

 

Naast tekeningen en internetfilmpjes maakt Lise Sore performances waarbij ze de klassieke vraag stelt: hoe lang houd ik het vol een bepaalde handeling uit te voeren? Het vruchteloos zoeken naar een erkende identiteit is daarbij een belangrijk onderwerp. Zo is er de performance waarin ze in een kledingstuk dat uit talloze mouwen bestaat hopeloos op zoek is naar een manier om het aan te trekken. De overgave aan het onmogelijke zegt iets over haar drijfveer en motivatie om het kunstenaarschap zonder enige terughoudendheid te beoefenen.

Tot en met 20 oktober 2019 is de solotentoonstelling ‘Weerloze Waarde’ van Lise Sore te zien bij Galerie De Rivier in Rotterdam.

Bekijk hier haar Instagram.

Ook adverteren op mistermotley.nl? Stuur dan een mail naar maurits@mistermotley.nl