Image

Beeldende kunst is taliger dan we beeldende kunst ervaren

27 Oct 2013 Thijs Tittse

In mijn kleine zwarte leren koffer heb ik mijn harde schijf, een aantekeningenboekje en een agenda van het vorige jaar, opgeborgen. Dit kan maar op een enkele manier, de  agenda en mijn aantekeningenboek op elkaar en mijn harde schijf strak ernaast. Voordat ik de deur achter mij dicht kan trekken, moet ik controleren of ik de vijf dingen bij me heb: mijn koffer, check, mijn sleutels, check, mijn portemonnee, check, mijn shag, check en als laatst, mijn telefoon, check. Ik heb alles mee voor de afspraak. 
Drie keer klop ik zacht op de deur van haar krappe kantoor, die ze ook nog moet delen. Uit de verte versta ik iets wat op ‘kom binnen’ lijkt. Het is lang geleden dat ik Margreet, mijn docent, heb gezien. Na onze eerste afspraak ben ik de tweede afspraak vergeten en heb ik sindsdien geen contact meer met haar opgenomen. Een aantal boeken had ik nog niet binnen en ik vond dat ik nog niet genoeg gedaan had. Allemaal kleine smoesjes natuurlijk, om het eigenlijke werk te kunnen verzetten. 
‘Thijs, ga zitten, we hebben elkaar lang niet gezien.’
‘Klopt, ik heb mijn aandacht voor een tijd verlegt naar mijn beeldende werk en ik had nog weinig verricht voor mijn scriptie.’
Mijn wangen beginnen te gloeien en ik merk dat ik moeite heb Margreet aan te kijken, zij zal ook wel weten dat ik in de avonduren heus wel tijd heb gehad om de boeken die zij me aanraadde te bestuderen.
‘Maar het is nu de hoogste tijd om de draad weer op te pakken.’ 
‘Ja Thijs, dat mag ik hopen, je moet nog veel lezen en veel typen, je scriptie onderwerp is groots en ik geloof dat jij, als je nu eens gewoon op de afspraken komt, een urenschema bijhoudt je boeken grondig leest en voor mijn part ook nog eens samenvat, een prachtige scriptie kan schrijven.’
Ik had niet verwacht dat ik een standje van d’r zou krijgen, ik dacht dat als ik direct uitbundig begin te vertellen over mijn nieuwe inzichten over taal, mijn veranderde blik op kunst enthousiast uiteenzet, ze direct zal inzien dat ik bevlogen ben met mijn onderwerp. 
‘Ik heb nog weinig op papier, maar veel in mijn hoofd, Wittgenstein heeft me, ik vind t een lelijk woord, maar hij heeft me echt geinspireerd.’

Ik sla mijn aantekeningen boek en het boek ‘Ludwig Wittegsnstein, taal de dwalende gids’ open. Voordat ik mij daar aan toe kon zetten heb ik mijn kamer gestofzuigd, gedweild, heb ik een wasje gedraaid, de afwas gedaan, drie paar schoenen gepoetst, ik wilde nog meer poetsen, maar mijn schoensmeer was op, ik heb mijn platen geordend op thema, en mijn overhemden op kleur gerangschikt. Mijn omgeving biedt mij overzicht, rust en kalmte, niks kan mij meer in de weg staan, Ludwig daar kom ik!
Met mijn mooiste vulpotlood schrijf ik ‘Beeldende kunst is taliger dan we beeldende kunst ervaren.’ Heftig begin ik te knikken, natuurlijk is dat zo. Ik ken maar heel weinig mensen die uren voor een schilderij zitten, thuiskomen en er nooit wat over durven te zeggen, omdat ze bang zijn hun ervaring te bevuilen met taal. Als ik iets moois zie, bijvoorbeeld een prachtige film, dan denk en zeg ik, ‘wat een prachtige film.’ Mijn ervaring is een talige ervaring. Ik moet denken aan de tijd dat ik bij de Mister Motley werkte, ik schreef recensies over tentoonstellingen, dat deed ik in taal. Ik denk aan mijn werkbesprekingen, in taak. Ik denk aan de bordjes in musea in taal, aan kunstcatalogi, in taal aan kunstgeschiedenisboeken in taal, ik denk aan kunsttof-tv, opium, of dat andere programma, hoe heet dat ook als weer? Oh ja ‘close-up’. Mooie programma’s, waar constant in taal wordt gesproken over kunst.

Margreet kijkt me diep aan. ‘Heel mooi Thijs, die voorbeelden, erg bruikbaar voor je scriptie, maar je slaat een stap over. Je moet verder terug, wat is die taal waar jij het over hebt? Wat zijn de structuren? Zijn er oerstructuren? Is taal een stapeling van vaststaande regels? Is taal misschien een medium dat gelijk staat aan dans, of beeldende kunst? Is taal een rijk medium, of een arm? Als jij iets zegt, bedoel je dat dan ook? Denkt iedereen in woorden, zoals jij dat doet? Is taal universeler dan beeldende kunst? Vergeet niet dat jij op het punt staat, om de gehele romantische visie op kunst te vermorzelen. Wat je me nu zojuist hebt verteld he, je ziet niks in die auratische ervaring, of liever een mystieke ervaring, dat is een groot statement. Ik zie het niet zitten, dat jij zulke grote uitspraken doet en vervolgens niet goed uitzoekt wat taal dan precies is. Voor nu kan ik je slechts zeggen, dat jij je onderzoek moet verdiepen. Zie ik je volgende week weer? Zelfde tijdstip, zelfde plek. Tot dan.”
Enigszins teleurgesteld mompel ik ‘Tot volgende week’.

Download onderzoek