Image

De val

02 Sep 2014 Roos Cornelius

‘In The Reichenbach Falls raakt Holmes reddeloos verstrikt in één van de listen van zijn intellectuele opponent. Het woord falls bevat hier een driedubbele verwijzing: het is de naam van de waterval waar het oorspronkelijke verhaal zich afspeelt, het is de val die Holmes in de diepte zal moeten maken en het is het web van raadsels en formules waarmee Moriarty Holmes naar de plek weet te lokken waar hij hem hebben wil (het Engelse fall klinkt als val, als in het Engelse trap, waardoor ik vrees dat deze derde verwijzing alleen zal worden begrepen door degenen die zowel het Engels als het Nederlands beheersen). In de televisieserie staat Sherlock niet op de rand van de afgrond bij een waterval, maar op het dak van een ziekenhuis in hartje Londen. Daar komt hij tot de paradoxale conclusie dat als hij wil ontkomen aan de plannen van Moriarty (en dus zijn eigen dood), hij een dodelijke sprong naar beneden zal moeten maken. Met andere woorden, om Moriarty’s val te breken, moet hij de val maken. 

Any painter, any poet, any musician, sets a trap for your attention. That is the nature of art.’

Marshall McLuhan

In dit stuk zal ik een handreiking doen aan iedereen die een dergelijke val wenst te zetten. Hiertoe maak ik gebruik van twee instrumenten, de kunst en de filosofie. Dit schrijven is daarom tevens een voortzetting van het werk van Marshall McLuhan, die onthulde dat een specifiek soort valstrik, de perceptuele val, alomtegenwoordig zal worden in de nabije toekomst. Nu voel ik me genoodzaakt te zeggen dat wij de nabije toekomst die McLuhan beschreef reeds gepasseerd zijn, wat betekent dat wij creaturen van de verre toekomst zijn, althans in zijn ogen. Voordat ik het vergeet, wil ik u daarom wijzen op nog een derde instrument, wellicht de belangrijkste. Want hoewel de dingen om ons heen soms sneller lijken te veranderen dan wij kunnen opmerken, is er één ding de afgelopen eeuwen opvallend hetzelfde gebleven: onze hersenen. We kunnen reeds enigszins voorzichtig vaststellen dat een goede val er eentje is die je niet opmerkt. En laat dat nu net het geval zijn met onze binnenkamer. Zodoende komen wij tot drie kennisvelden, de beeldende kunst, filosofie en psychologie, waarmee we gaandeweg steeds meer zullen ontdekken over de menselijke natuur en het menselijk intellect, steeds balancerend op de grenzen van deze disciplines, totdat we weten hoe we iemand ongemerkt in een perceptuele val kunnen laten stappen.

Download onderzoek