Een orgasme in de vorm van een spook – over queerness en gentrificatie
In het oude centrum van Amsterdam zijn vanwege de Warmoes Biënnale nog tot 3 mei op onverwachte plekken kunstwerken te vinden. Zo heeft Joakim Derlow de FEBO op de Oudezijds Voorburgwal tot zijn domein gemaakt en heeft daar een aantal personages doen opgaan in de architectuur van de snackbar. Buhlebezwe Siwani legt in Museum Ons’ Lieve Heer op Solder verbindingen tussen sekswerk en het katholicisme. Maurits de Bruijn werd door SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam) gevraagd te reflecteren op het werk dat Agatha Zwierzynska maakte in HOT or NOT bar. Een sportbar waar voorheen een inclusieve queer bar huisde. ‘Seks vormt een geloof, het is niet onecht of oneigenlijk, maar laten we zeggen dat de echte, de eigenlijke eigenschappen er niet zozeer toe doen. Het gaat om wat eraan is voorafgegaan, precies zoals ook een spook de verdamping van een daadwerkelijk persoon is, zijn zowel spook als seks het residu van een eerdere gebeurtenis.’
Wie aan de bar van de HOT or NOT zit en een blik werpt op de overkant van de straat, ziet een outletwinkel waar flink afgeprijsde seksspeeltjes worden verkocht. De winkel hanteert een kortingssysteem dat vele malen ingewikkelder is dan het bereiken van een orgasme, maar het zijn mooie speeltjes, zeker de spullen die niet op een piemel willen lijken, die daarmee voorbijgaan aan fallische iconografie en daarmee alternatieven op heteronormatieve seks aanbieden voor het luttele bedrag van 39,95.
Voor precies die prijs verkopen ze een toy in de vorm van een roos, een roos die clitorale stimulatie bewerkstelligt door middel van contactloze drukgolven en de nieuwe Liquid Air-technologie. Als je twee toys koopt, dan krijg je op het duurste product 25% korting en een hoger tarief op het goedkoopste ding. Ik denk 40% maar daar ben ik niet meer zo zeker van. Zoals ik schreef: het is een heel ingewikkeld systeem.
Er is een speeltje dat verdacht veel op een pinguïn lijkt en niet zomaar een pinguïn maar een pinguïn in een smoking. Zijn ergonomische vormgeving is erg geschikt voor beginners en de Satifyer Penguin kan in het water worden gebruikt, zoals een echte, levende pinguïn uit Antarctica ook in het water kan worden gebruikt.
Water is sowieso een groot thema in de Satisfyer-winkel. Zo richten ze zich op toys die de gestalte van een zeepaardje hebben aangenomen, een inktvis en een bolletje mochi-ijs, want natuurlijk niet veel meer dan bevroren water met een smaakje is.
Ze verkopen speeltjes in de vorm van een zeehond en niet zomaar een zeehond maar een zeehond die een sassy karakter heeft. Er is een orka, een dauwdruppel, zeemeermin, parelduiker.
Mijn enthousiasme begon te wankelen toen ik een speeltje zag dat de gedaante van een schaap had aangenomen. De waterdierenspeeltjes kwamen me autonomer voor dan de landdieren. Misschien omdat ze in staat zouden zijn weg te zwemmen wanneer ze gedwongen zouden worden iemand te helpen masturberen.
Maar landdieren zijn stukken beter te domineren, weten we.
Zo sluiten we de panda en het schaap op of laten we die laatste groep door honden drijven opdat ze precies doen wat we willen.
De dinosaurus, besloot ik, telt niet, want die bevindt zich in zo’n ver verleden dat ze uitsluitend in ons voorstellingsvermogen bestaat, precies waar seks zich bevindt.
Ik bedoel, we doen seks, we hebben seks, in die zin is het echt en ook masturbatie gebeurt in de werkelijkheid, maar hoe echt ook, naderhand voelt seks altijd als een soort droom. Vind ik dan.
De pandabeer leek vooral in de winkel te liggen om zijn seksloze imago ietwat bij te stellen. En daar had ik alle begrip voor.
Maar het schaap, het schaapje zat me echt dwars. Niet in de laatste plaats omdat het niet zomaar een schaapje maar een Walliser zwartneusschaap was, voor de kenners onder ons een Walliser Schwarznase.
Toegegeven, de Walliser Schwarznase is een uiterst vruchtbaar schaap dat het hele jaar door lammert, een gemiddelde ooi geeft per jaar leven aan 1,6 lammeren. Het ras staat ook bekend om zijn goede moedereigenschappen. Verder heeft de Walliser Schwarznase een vriendelijk karakter en is het dier erg gebiedsgetrouw.
In die zin is de link naar een seksspeeltje snel gemaakt.
Het speeltje dat me wel wist te overtuigen en ik serieus overwoog te kopen, ook al bezit ik geen clitoris en hebben mijn sekspartners er vaak ook geeneen, had de vorm van een spook.
Spoken hebben juist alles met seks te maken. Het trof me vanwege de metabetekenis die het ding droeg, want wie seks heeft met een speeltje heeft seks met een wezen zonder lichaam.
Bovendien is seks bovennatuurlijk. Dat weet iedereen.
Iedere seksuele ervaring vormt een soort schim, is niet echt vast te grijpen, is eerder een glimp van iets groters, een roes, een bedwelming.
Seks vormt een geloof, het is niet onecht of oneigenlijk, maar laten we zeggen dat de echte, de eigenlijke eigenschappen er niet zozeer toe doen. Het gaat om wat eraan is voorafgegaan, precies zoals ook een spook de verdamping van een daadwerkelijk persoon is, zijn zowel spook als seks het residu van een eerdere gebeurtenis.
Seks is hot of seks is dat not, en niemand kan precies uitleggen wat het onderscheid tussen die twee aanduidingen precies bepaalt.
Plekken zijn ook spoken. Ze hebben altijd voorgangers gehad en voordat ze voorgangers hadden was de plek waar de Warmoesstraat nu meandert geen straat, geen land, maar water. Het was water dat in verbinding stond met zeehonden, en iets verder weg met zeepaardjes en inktvissen en nog iets verder weg met orka’s, pinguïns en parelduikers.
Dat wilde water dat zich niet laat kennen, moest worden gestut met palen die samen een bos vormen, zoals kunstenaar Bart Lunenburg dit fundament beschrijft. Een bos dat onze huizen en cafés draagt, onze straten, onze lichamen en natuurlijk onze seksshops. Hout is zijn belangrijkste materiaal. Zijn werk bevat gefragmenteerde echo’s van ons gedeelde architectuurverleden. Het mooie aan die geschiedenis is, vind ik, dat die aan iedereen toebehoort. Aan de bewoners en oud-bewoners van de stad, maar ook aan de toeristen, aan iedereen die het waagt zich op de Wallen te begeven.
Bart Lunenburg schrijft dat het kerkhof onder de Amsterdamse straten, uit minstens tien miljoen bomen bestaat. Tien bomen per inwoner dus en ik probeer me daar een voorstelling van te maken. Hij schrijft: ‘Tijdens de sloop van een aantal huizen in 1983 op de kruising van de Warmoesstraat en het Oudekerksplein — straten die behoren tot de alleroudste van Amsterdam — vonden archeologen de ondergrondse bouwlagen van wel zestien verschillende huizen. Door de aanhoudende verzakkingen en de afbraak en herbouw die daar steeds op volgde, ontstond in de loop van de eeuwen een bizarre opeenstapeling van houtconstructies. De fundering van het ene huis bleef staan en diende als drager voor de volgende.’
Voordat het ondergrondse bos dit sportcafé droeg, droeg het een kroeg die de naam Casa Maria had. Een café waar queer mensen hun toevluchtsoord van hadden gemaakt. Het huis van Maria dus, de moeder van Jezus, die op haar beurt door een spook was bezwangerd. Zoals op zoveel plekken in Amsterdam, is ook hier het queer verleden vervangen door een heteronormatief heden. Of, misschien is dat te simplistisch. Want die keer dat ik aan de bar van de HOT or Not plaatsnam om een biertje van zeven euro vijftig te drinken lieten de televisieschermen het Aziatisch kampioenschap voetbal voor vrouwen zien. Een absolute meevaller, dus.
Feit blijft dat net als de bruine kroeg ook de queer bar dreigt te verdwijnen, tot een ver verleden dreigt te gaan behoren.
Als ode aan Casa Maria maakte Agatha Zwierzynska een miniatuurversie van het café. Ik hou van gebouwen in een gebouw, van dubbelingen en spiegelingen, van een verleden dat zijn plek opeist. Zeker wanneer die geschiedenis toebehoort aan LHBTI’ers van kleur, aan groepen mensen die tot de marge toebehoorden en de strijd met het hyperkapitalisme verliezen, zoals iedereen die uiteindelijk zal verliezen.
Het doet vragen oprijzen over aan wie het Amsterdam van nu toebehoort, wie er een plek krijgt en wie omver wordt gewalst om te dienen als het fundament van nieuwe bouwlagen.
Op 2 mei organiseert de Warmoes Biënalle de INTIMACY SALON waarbij locals, denkers en kunstenaars samenkomen om te verkennen hoe intimiteit een plek kan krijgen in de stad: Hoe kunnen we ons richten op het creëren van ruimte voor intimiteit, in ons dagelijks bestaat en in het werk wat we doen? En hoe kunnen we ruimtes zo vormgeven dat ze verbinding mogelijk maken; emotioneel, fysiek of intellectueel?