Herinneren als voorbereiding op wat nog niet is gebeurd – over The Nature of Remembering

Mei 2021
Het is de eerste lockdown. Ik volg online een symposium waarin Isaiah Lopez met Adeola Aderemi in gesprek gaat over structureel racisme binnen de gay community.
Op een bepaald moment spreekt Adeola een zin uit die bij me blijft:

Our archives are our activism.
— Adeola Aderemi

12 januari 2023

In België sterft Sourour Abouda, een vrouw van kleur, in een politiecel nadat haar roep om hulp wordt genegeerd. Ze is de derde persoon van kleur die binnen twee jaar onder mysterieuze omstandigheden in een Belgische gevangenis overlijdt. Haar dood wordt aanvankelijk door de politie als zelfmoord voorgesteld.
De zaak, en het structurele onrecht dat ze blootlegt, raakt me diep. Er wordt een zaadje geplant.
Een zaadje voor wat later het Sunrise Monument zal worden: een virtueel monument gebaseerd op Stonehenge; gebouwd richting de zonsopgang tijdens een zonnewende, een moment van verandering en transformatie. Het werd een plek waar we de namen kunnen archiveren van mensen van kleur die slachtoffer werden van politiegeweld. Een plek die weigert hen te laten verdwijnen in statistieken en teruggeeft wat statistieken wegnemen: hun namen, hun menselijkheid, hun herinnering.
In de voorstelling Plum Road Tea Dream_The Performance, die ik later maak, spreken we hun namen luidop.

Februari 2025
Ik reis naar Rotterdam en ontmoet Isiah tijdens een workshop die hen begeleidt: Black Visual Grammar Edition V: Roots & Robots — Science & Technology. Een bijeenkomst voor BIPOC-mensen om samen collages te maken, terwijl we ruimte, gesprekken en eten delen.
Ik maak een collage die ik later The Black Mage’s Wand zal noemen. Ik ontmoet er ook Lawil. Zij duwt de grenzen van het medium open. Haar collage wordt bijna een sculptuur: papier wordt driedimensionaal gebruikt en weigert nog langer aan het oppervlak te blijven.

13 maart 2026
Dear Samuel Baidoo,
My name is Lawil Karama, and I am an artist based in the Netherlands. Together with curator Megan Hoetger, I am writing to invite you to contribute to the upcoming group exhibition The Nature of Remembering (…) at W139, Amsterdam.
(…)
We found your recent performance piece Plum Road Tea Dream_The Performance to be incredibly moving in its authentic approach to the ritualistic use of technology, to questions of identity and processing anticipatory grief.
Ik lees de uitnodiging.
Soms wordt de weg pas zichtbaar wanneer je achteromkijkt.

4 april 2026
Ik kan een glimlach niet onderdrukken wanneer Lawil en Megan binnenkomen terwijl we de performance opnieuw spelen in Antwerpen.
We hebben inmiddels een Zoom-gesprek gehad en e-mails uitgewisseld. Lawil vertelt over het werk dat zij in W139 zal tonen: een poging om de lucht boven Mbale, Oeganda, te reconstrueren op 10 februari 1973 – de dag en plaats van openbare executies onder het regime van Idi Amin.
Ik denk aan de lucht als een entiteit die getuige is van de dood van deze slachtoffers. En vervolgens denk ik aan mijn eigen rouwritueel. Aan het Sunrise Monument. Aan namen die luidop worden uitgesproken.

To accept that the atmosphere simply is: a continuous, encompassing presence that records nothing deliberately, but whose physical state can be reconstructed. It surrounded the events, bore witness to them, held the bodies and the violence within its particular meteorological conditions.
— Megan Hoetger

September 2026
Ik loop door de tentoonstelling, neem de tijd om bij elk werk stil te staan.
Onzichtbare draden worden langzaam zichtbaar. Draden tussen lichamen, geschiedenissen, technologieën, landschappen en generaties.
Ik zie een groep kunstenaars van kleur die technologie gebruiken om verschillende vormen van rouw in kaart te brengen. Rouw die ons, over generaties en oceanen heen, verbindt met mensen die we nooit persoonlijk hebben gekend.
Rouw om kolonisatie, uit het verleden en dat wat nog moet komen, van de lichamen van mensen van kleur tot de mineralen van de ruimte. Rouw om verloren land en om het voortdurende misbruik van wat de aarde voortbrengt.
En langzaam begin ik te begrijpen dat herinneren niet noodzakelijk betekent dat we achteromkijken. Het is eerder een manier om om ons heen te kijken. Te voelen wat in de lucht is achtergebleven. Te luisteren naar wat het zwijgen is opgelegd. De namen onder de statistieken te vinden, de lichamen onder de geschiedenissen.

Misschien is herinneren ook een manier om ons voor te bereiden op wat nog niet gebeurd is.
We archiveren niet alleen het verleden. We zoeken manieren om het met ons mee te dragen.

—

Op 17 oktober 22026 gaat Samuel in dialoog met Lawil Karama, initiërend kunstenaar van The Nature of Remembering. Hier vind je meer informatie. De tentoonstelling The Nature of Remembering is nog tot en met 1 November te zien in W13.