‘Ik kies altijd de richting van mijn intuïtie’ – op atelierbezoek bij Laury Hooghuis
‘Het zoeken naar een uitweg in de architectonische situatie wordt gekoppeld aan een gevoel van een geestelijke dwaaltocht. Daarmee creëert Laury Hooghuis een desolate sfeer van verlatenheid en onderbewuste gedachtestromen.’ Hoewel haar cinematografische werk gestructureerd en ritmisch is, roept het tegelijkertijd een ontregelend en onheilspellend gevoel op, schrijft Alex de Vries. Hij ging met Laury in gesprek op haar atelier in Amsterdam-Noord.
Tijdens de Limburg Biënnale die van 27 juni tot en met 23 augustus 2026 in het Odapark in Venlo en Marres in Maastricht werd gehouden, was de korte film Policed Mind uit 2025 van Laury Hooghuis (Eindhoven, 1993) te zien. Jurylid van de biënnale, video- en performancekunstenaar Lydia Schouten had het werk uit 2500 anonieme inzendingen geselecteerd. Het cinematografische werk van Laury Hooghuis werd daarmee in het domein van de beeldende kunst getoond. In de zolderkamer van Marres kon het volledige sounddesign van Policed Mind weliswaar niet optimaal tot zijn recht komen, maar de vertoning bevestigde wel de eigenzinnige aard van de film.
Laury Hooghuis heeft haar studio in Amsterdam-Noord op het terrein van De Ceuvel, een verzameling van zeventien woonboten die verhoogd zijn geplaatst op een ooit vervuild terrein van een voormalige scheepswerf, die wordt omschreven als een ‘broedplaats voor innovatie en creativiteit’. Daar deelt ze woonboot De Boef met vier anderen die actief zijn in de film- en tv-wereld. Ter voorbereiding van mijn atelierbezoek bekeek ik haar korte films Policed Mind en Under Reconstruction (2020) op een groot digitaal scherm en met een hoofdtelefoon op, een instructie die ze me niet voor niets gaf. Beeld en geluid in film zijn voor Laury Hooghuis communicerende vaten die in nauwe samenhang moeten worden beleefd. Beide korte films laten een fascinatie zien voor verlaten en vervallen ruimtelijke situaties en de menselijke omgang daarmee als een zoektocht naar het zelf. De filmtaal die wordt gehanteerd is gestructureerd en ritmisch, maar tegelijkertijd ontregelend en onheilspellend. Het zoeken naar een uitweg in de architectonische situatie wordt gekoppeld aan een gevoel van een geestelijke dwaaltocht. Daarmee creëert Laury Hooghuis een desolate sfeer van verlatenheid en onderbewuste gedachtestromen. De verhouding tussen artificiële omstandigheden – de mensen die in de locatie rondlopen hebben er niet zichtbaar een daadwerkelijke functie – en de gedwongen omgang daarmee is verontrustend. Hoe komt de maker tot zulke sterke beelden? Ze geven mij als kijker een ongemakkelijk gevoel, omdat ik niet goed kan verklaren wat de film aan associaties in mij veroorzaakt, nog eens versterkt door de geluidscompositie die een-op-een met het beeld samenvalt, maar ook een zelfstandige kwaliteit heeft.
Laury Hooghuis kreeg al jong te maken met filmische ervaringen. Haar grootvader van moederskant was een gepassioneerd filmer en legde alle familie-uitjes en het gewone, dagelijkse leven, mijlpalen en belangrijke momenten vast. Regelmatig werden film-, foto- en dia-avonden belegd om het vastgelegde leven met elkaar te bekijken. In navolging van haar grootvader kocht Laury al snel een eigen filmcamera.
‘Regelmatig ging mijn grootvader met ons gezin varen op de boot van mijn ouders en hij was dan altijd aan het filmen. We waren in de natuur met niets om ons heen. Het ging om kijken en observeren. Ik zat op het VMBO in de expressieklas. Ik kon nog geen uiting geven aan mijn intuïtie, want ik had de juiste taal nog niet gevonden. Na de overstap naar de havo ben ik in 2012 eerst naar de Hogeschool van Amsterdam gegaan om de HBO studie Media, informatie en communicatie te doen, waardoor ik in 2014 kon overstappen naar de studie filmwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam op de faculteit Media & Cultuur. Ik deed daar ook een minor kunstgeschiedenis en volgde een aantal keuzevakken architectuur. Het studeren komt mij niet zomaar aanwaaien, ik heb er altijd hard voor gewerkt en zat meestal in de bibliotheek om de achtergronden van wat ik leerde uit te zoeken en meer diepgang te ontwikkelen. Alle tijd die ik over had besteedde ik aan filmprojecten. Ik stond op filmsets en was betrokken bij filmproducties. Ik werkte in 2016 mee binnen het art department van de film Hartenstrijd, een film van Janice Pierre. In 2018 studeerde ik af met een onderzoek naar transcendentale ervaringen in cinema.’
Hoe we in film tijd en ruimte ervaren als een vorm van die transcendentale ervaring is in het werk van Laury Hooghuis ook als regisseur de leidraad. De vraag in haar korte films is wat moet worden begrepen van wat je ziet. Ze hanteert geen logische vertelstructuur omdat ze het leven als zodanig niet logisch of rationeel verklaarbaar vindt.
‘Ik zie het leven niet als een uitgestippelde route waarin alles vastligt. Ik kies altijd de richting van mijn intuïtie.’
Om dat aspect van het onverklaarbare verder te onderzoeken ging ze in 2018 naar de opleiding autonome kunst Base for Experiment, Art and Research (BEAR) aan ArtEZ in Arnhem. Ze studeerde daar twee jaar bij Zhana Ivanova, de Bulgaarse performancekunstenaar die situaties creëert waarin sociale, gender- en machtsverhoudingen fluctueren. Die menselijke fluctuaties in gedrag zijn ook bij Laury Hooghuis een onderwerp, maar eerder als patronen die moeilijk kunnen worden veranderd en waarvoor letterlijk een doorbraak nodig is. In Policed Mind is dat terug te zien in een personage dat door de kruipruimte van het ruïneuze gebouw, dwars door de vloer met lange kunstnagels een weg naar een andere ruimte bevecht, terwijl een tweede vrouw niet anders kan dan in de voetsporen van een mannelijke bewaker treden.
In 2020 maakte Laury Hooghuis in eigen beheer haar eerste professionele korte film Under Reconstruction van acht minuten. Ze begon aan de film toen ze plotseling als locatie de beschikking kreeg over een verwaarloosd gebouw dat werd afgebroken en ideaal dienst kon doen als de situatie om haar beeldende ideeën over menselijke verstandhoudingen in een choreografie van blikken, bewegingen en voetstappen te verbeelden.
‘Als ik deze film op de standaard manier zou hebben willen maken, dan zou het niet kloppen. Ik ben meteen begonnen toen ik die ruimte aangeboden kreeg. Ik wist niet hoe lang die beschikbaar zou zijn. Ik had nog geen voltooid script of draaiboek en heb mensen uit mijn omgeving aangesproken om met mij de uitvoering te realiseren. Op ArtEZ had ik echt een zelfstandig handschrift ontwikkeld waardoor de film een eigen identiteit kreeg.’
Dat handschrift en die identiteit werd meteen herkend. In de Volkskrant werd Under Reconstruction door Janna Reinsma aanbevolen als kunstwerk van de week, als een film met een ‘ambigue spanning, zowel door de unheimische geluiden […] als door de trefzekere regie en ritmische montage.’
Wat mij vooral opvalt is de secure aankleding en de associatieve stream of consciousness die film in de opeenvolgende beelden oproept waarin de personages, die als entiteiten worden aangeduid, zonder een woord te wisselen, op zoek zijn naar een houvast in een gebouw dat ter plekke afbrokkelt. Veelzeggend is de wijze waarop ze de figuren in de film benoemt: Annemarije Rus vertegenwoordigt Unlimited mind, Lily Java Thinking with the body en Eleonora Moolenburgh Subjected to the stone.
Van meet af aan is de film in het beeldende kunstcircuit te ervaren in 171Project Space, in 0-1 Gallery en Loods 6 bijvoorbeeld.
Haar film Policed Mind werd naar festivals in binnen- en buitenland gestuurd. Haar specifieke idioom viel meteen op. Deze met financiële steun het Amsterdams Fonds voor Kunst gemaakte productie won de prijs voor Best Female Director op het New York Tri-State International Film Festival. Jurylid Armin Ebrahimi motiveerde de toekenning:
‘Een van de opvallende kenmerken van Policed Mind is het vermogen van de regisseur om de setting, de locatie, een eigen identiteit mee te geven, waardoor die vreemde ruimte met zijn lege gangen wordt omgevormd tot een symbool van het innerlijke leven van de personages, of in zekere zin, hun angsten, en zo de algehele sfeer bepaalt. De regisseur laat zien dat ze begrijpt hoe ze een spannende en gespannen sfeer kan creëren door gebruik te maken van het geluidsontwerp van de film en de soms abstracte beelden. Het is een ruimte waarin illusie, verbeelding, angst en nachtmerries verweven zijn met de werkelijkheid, en de vrouw in het wit, gespeeld door Mirjam Mertens, wordt praktisch het middelpunt van deze psychologische versmelting. Policed Mind laat zien hoe beheersing van de filmische middelen de beeldtaal effectief kan inzetten om een op zichzelf staand werk te creëren dat vrij is van elke overbodigheid. Het is een werk waaruit verschillende betekenissen kunnen worden afgeleid, en waarin een betekenisvolle samenhang tussen de diverse componenten waarneembaar is.’
Met die erkenning legt Laury Hooghuis een fundament voor haar loopbaan als filmmaker, waarbij ze vooral inzet op haar ambitie om beeld en geluid als gelijkwaardige middelen elkaar te laten versterken.
‘Policed Mind is gemaakt met Dolby Atmos als geluidstechniek. Dat betekent dat de film het best tot zijn recht komt in vertoningsplekken die deze geavanceerde geluidstechniek ondersteunen. Je hebt voor een ideaal geluid 47 speakers nodig om die ruimtelijke geluidservaring tot stand te brengen. Op 10 maart 2027 is de Amsterdamse première van Policed Mind bij Vue cinema Houthavens. Hier wordt dan de laag van de geluidservaring naar boven gehaald. Ik heb met sound designers gewerkt uit de filmindustrie tijdens het maken van deze film. Dat was nodig aangezien het geluid per frame heel precies is gecreëerd: Sound as Narrative.
In mijn films wil ik laten zien dat je situaties in je onderbewuste anders ervaart dan hoe ze zich in werkelijkheid voordoen. Er worden dingen niet gezegd die je toch opvangt door lichaamstaal of ander gedrag. Er is sprake van een onderliggende energie die ik in beeld wil brengen. Mensen zijn geneigd om te doen of er niks aan de hand is en draaien om de hete brei heen. Althans dat is mijn persoonlijke ervaring die me in mijn jeugd in gezinssituaties al opviel. Het gaat om helderheid. Dus om die werkelijkheid optimaal te observeren beschrijf en teken ik systematisch sferen of verhoudingen tussen mensen.
Naast mijn eigen werk richt ik me momenteel op regie-assistentie. Zo was ik in 2025 regieassistent bij Nanouk Leopold en Daan Emmen, bekend als het kunstenaarsduo Leopold Emmen. Het was een artistieke productie gefilmd in Marres, waar de film ook wordt vertoond.
Ik wil nu een korte fictiefilm maken en nu ook met dialoog waarvoor een scenario moet worden geschreven. Mij staat een thriller voor ogen, vanuit mijn persoonlijke filmische manier van vertellen.’