Motley’s DIY: Jerrold Saija deelt samen met Kitlyn Tjin A Djie een oefening die je de waarde van anderen doet inzien

20 augustus 2026

Jerrold Saija heeft voor zijn DIY geput uit het werk van transcultureel systeemtherapeut Kitlyn Tjin A Djie. Samen met haar heeft hij een stoelenoefening geformuleerd die kan helpen bij het erkennen en waarderen van de waarde van de mensen om je heen. Pak twee stoelen, volg de flowchart en herken je krachtbronnen, ontdek waar die liggen binnen familie, geschiedenis, taal en cultuur.

Tijdens een community project met Limburgers van Aziatische en Pacifische achtergrond leerde ik Kitlyn Tjin A Djie kennen in haar functie als transcultureel systeemtherapeut. Ik was onder de indruk van hoe Kitlyn de situaties die de deelnemers meebrachten aanging en de precisie van haar vragen. Er was ademruimte om stil te staan bij elke gebeurtenis en de patronen die deze gevormd hadden. En zo ontstonden er waardevolle gesprekken waarin verdriet, veerkracht en verbondenheid naast elkaar konden bestaan.

Mijn inzending voor Motley’s DIY is een verwerking van een door Kitlyn ontworpen oefening, in samenwerking met haar, vormgegeven in een flowchart. Deze vorm dient normaal om productieprocessen efficiënter te maken, maar transformeert hier tot een handleiding voor het herkennen van de kracht die bestaat in relaties.
De stappen zijn overzichtelijk en tweedimensionaal vormgegeven op de flowchart. Het is echter door de stappen ook daadwerkelijk te volgen dat je in je omgeving gaat zien wat leeft en de verborgen waarden van de anderen om je heen naar de voorgrond kunnen treden.

De oefening leerde ik kennen tijdens de basis training Beschermjassen, die ik uit nieuwsgierigheid ben gaan volgen bij Kitlyn. Ze gaf de cursus samen met Juan Walter en Glenn Helberg. Het was treffend hoe we tijdens de training opnieuw inzichtelijk in verbinding kwamen met juist meer dan ons individuele zelf, namelijk de complexiteit van de warme mantel van onze eigen gemeenschap. Via de oefeningen wisten we in onze omgevingen onze krachtbronnen te herkennen, waar die liggen in familie, geschiedenis, taal en cultuur.

Elke keer als ik de stoelenoefening uitvoerde, bleef de eenvoud van de handeling mij opvallen. Door het plaatsen van een stoel of object in de ruimte nodigden we op die plek denkbeeldig een van onze betekenisvolle anderen uit. De handeling voelde aan als het werken aan een sculptuur of installatie. Maar hier leidde elke handeling juist direct tot inzichten.

Als je de flowchart volgt, open je met behulp van een door jou gekozen procesbegeleider stap voor stap, handeling na handeling je eigen sociale sculptuur. Een ruimte die zich niet zomaar laat grijpen op een systematische of technische manier. Het is een ruimte van verschuivingen, sociale kracht en elasticiteit. Waar je alleen toegang toe hebt via je eigen warme overwegingen.

Voor deze oefening gebruikte ik de originele beelden en aantekeningen van de stoelopstelling. De aantekeningen liet ik onvertaald in het Braziliaans Portugees, de taal waarin het advies gegeven werd. Advies wortelt immers het diepst in je eigen moedertaal of dialect. Zo wordt mijn handeling een tastbaar spoor om op terug te grijpen en een uitnodiging aan jou, de lezer, om hierin een eigen vorm te vinden. Dit is het restant van de oefening. Een artefact misschien, als aandenken aan dat moment.