Joost Jungsik Vormeer

Sentimenteel

Column
15 maart 2024

Joost Jungsik Vormeer bezoekt het Dordrechts Museum waar zijn oog valt op Evelyn Taocheng Wangs The Sentimental of Sumatra Island’s Poet Yu Dafu. De twee schattige figuren die op het schilderij staan, ‘een soort paashaas met een witte strik om zijn hoofd en een ei voor zijn buik, en een kat, ook al met een mooie strik’ in combinatie met het woord ‘sentimental’ dat Wang op het doek schilderde, weten Joost te raken. Welke betekenissen gaan er eigenlijk schuil achter sentimenteel?

Soms zie ik op Instagram foto’s voorbijkomen van jongens uit Oost-Azië met knuffels. Bijvoorbeeld een met twee enorme knuffels, met moeite vastgehouden door een jongen in een winkel. Of de speelgoeddieren zitten op een plank in een slaapkamer. Schattig, en zo lijken die foto’s ook bedoeld. Europese jongens van die leeftijd zouden dit niet zo snel doen, vermoed ik, met hun knuffels poseren. Nu is er wel een betekenisverschil tussen schattig in Europa en schattig in Azië. In een artikel over de populariteit van Nijntje in Azië zegt universitair docent Joel Gn dat ‘cute’ in Azië breder wordt opgevat. Volgens hem verwijst de term naar alles wat liefde en aandacht verdient.

Evelyn Taocheng Wang – The Sentimental of Sumatra's Island's Poet Yu Dafu, Olieverf op linnen doek, 2023, courtesy the artist; Antenna Space, Shanghai; Carlos/Ishikawa, London; Galerie Fons Welters, Amsterdam; and Kayokoyuki, Tokyo. Foto: Aad Hoogendoorn.

Op The Sentimental of Sumatra Island’s Poet Yu Dafu, een schilderij van de Chinees-Nederlandse kunstenaar Evelyn Taocheng Wang, staan twee schattige figuren. Links een soort paashaas met een witte strik om zijn hoofd en een ei voor zijn buik. Rechts een kat, ook al met een mooie strik. Een gelukskat misschien, hoewel deze in Japan en China populaire talismannen meestal met één pootje zwaaien. De kat in het schilderij doet dat niet. De haas lijkt een wierookstokje vast te houden. Samen met een vaas met bloemen staan de miniatuurdieren op een tafeltje of kast. De achtergrond bestaat uit een gordijn dat achter het meubelstuk hangt, maar er ook gedeeltelijk overheen is gedrapeerd, wat het perspectief op een prettige manier vervormt. Onderaan lees ik in grote blokletters het woord ‘sentimental’. 

Dit werk is te zien in Wangs solotentoonstelling Het licht is rond in het Dordrechts Museum. Terwijl de andere schilderijen en tekeningen een contemplatieve afstand vragen, trekt The Sentimental of Sumatra Island’s Poet Yu Dafu mij dichterbij. Ik wil het doek aanraken, de vaas of de figuren iets verplaatsen. Schattig is het tafereel niet, ondanks de afgebeelde dieren. Het heeft eerder iets van de verstilling van een huisaltaar dat aan een dierbare is gewijd. Sentimenteel? Dat effect kunnen zulke altaartjes zeker sorteren, maar niet dit specifieke beeld.

Evelyn Taocheng Wang – The Sentimental of Sumatra's Island's Poet Yu Dafu, Olieverf op linnen doek, 2023, courtesy the artist; Antenna Space, Shanghai; Carlos/Ishikawa, London; Galerie Fons Welters, Amsterdam; and Kayokoyuki, Tokyo. Foto: Bram Vreugdenhil.

De Yu Dafu in de titel van Wangs schilderij was een schrijver van korte verhalen en een dichter van klassieke Chinese poëzie. Hij overleed op Sumatra in 1945, net na de Japanse capitulatie, vermoord door Japanse militairen voor wie hij gedwongen werkte. Een van zijn bekendste verhalen, ‘Sinking’ uit 1921, beschrijft het lot van een Chinese student in vooroorlogs Japan. Deze jongeman is sentimenteel, iemand die in tranen uitbarst als hij de natuur bewondert. Hij draagt bundels van Heinrich Heine en William Wordsworth met zich mee. Een romanticus. Maar niet in staat om vriendschap te sluiten met leeftijdgenoten, extreem verlegen bij vrouwen en zich minderwaardig voelend tegenover Japanners. Eenzaam is hij vooral. Geïsoleerd. 

Als deze student met de trein van Tokio naar het platteland reist, roept hij plotseling in een vlaag van melancholie uit: ‘Sentimental, too sentimental’. Met zulke sentimentele karakters zocht Dafu bewust naar een breuk met het verleden, zo begrijp ik het. Confucianistische vormelijkheid en beheersing stonden het nieuwe China in de weg. Dafu’s sentimentalisme heeft als doel om lezers te shockeren, het volk wakker te schudden. De neergang van de student is ook een metafoor voor de slechte situatie van het land in die periode. Sentimentaliteit kan dus ook een vorm van oprechtheid zijn, van radicale openheid. Schattig, sentimenteel; twee termen die iets verschuiven door dit werk. 

Ik blijf voor het doek staan omdat ik het stilleven zo rustgevend vind. En lieflijk. Recente misdaadfilms uit China, van Diao Yinan bijvoorbeeld, kunnen lieflijkheid en schoonheid combineren met uitspattingen van geweld. Ergens bespeur ik ook geweld in dit doek, misschien verhuld door het mooie gordijn. Wat als je het gordijn opzij zou schuiven en er een venster verschijnt? Een blik op de gewelddadige geschiedenis van het China in de eerste helft van de twintigste eeuw. De zinloze moord op een schrijver, toen de oorlog al voorbij was. Maar die beelden van wreedheid zitten vooral in mijn hoofd. Er is alleen een gordijn, twee schattige dieren, een wierookstokje, een ei en een vaas met bloemen. Wat beklijft is het gevoel dat ik naar een verstild eerbetoon kijk voor een schrijver die ver van zijn vaderland werd vermoord.

De tentoonstelling Het licht is rond van Evelyn Taocheng Wang is nog tot en met zondag 16 maart 2024 te zien in het Dordrechts Museum.

Advertenties

Ook adverteren op mistermotley.nl ? Stuur dan een mail naar advertenties@mistermotley.nl

#mc_embed_signup{ font:14px Riposte, sans-serif; font-weight: 200; } #mc_embed_signup h2 { font-size: 3.6rem; font-weight: 500 } #mc_embed_signup .button { border-radius: 15px; background: #000;} #mc_embed_signup /* Add your own Mailchimp form style overrides in your site stylesheet or in this style block. We recommend moving this block and the preceding CSS link to the HEAD of your HTML file. */

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

* verplicht
Email formaat
(function($) {window.fnames = new Array(); window.ftypes = new Array();fnames[0]='EMAIL';ftypes[0]='email';fnames[1]='FNAME';ftypes[1]='text';fnames[2]='LNAME';ftypes[2]='text'; /* * Translated default messages for the $ validation plugin. * Locale: NL */ $.extend($.validator.messages, { required: "Dit is een verplicht veld.", remote: "Controleer dit veld.", email: "Vul hier een geldig e-mailadres in.", url: "Vul hier een geldige URL in.", date: "Vul hier een geldige datum in.", dateISO: "Vul hier een geldige datum in (ISO-formaat).", number: "Vul hier een geldig getal in.", digits: "Vul hier alleen getallen in.", creditcard: "Vul hier een geldig creditcardnummer in.", equalTo: "Vul hier dezelfde waarde in.", accept: "Vul hier een waarde in met een geldige extensie.", maxlength: $.validator.format("Vul hier maximaal {0} tekens in."), minlength: $.validator.format("Vul hier minimaal {0} tekens in."), rangelength: $.validator.format("Vul hier een waarde in van minimaal {0} en maximaal {1} tekens."), range: $.validator.format("Vul hier een waarde in van minimaal {0} en maximaal {1}."), max: $.validator.format("Vul hier een waarde in kleiner dan of gelijk aan {0}."), min: $.validator.format("Vul hier een waarde in groter dan of gelijk aan {0}.") });}(jQuery));var $mcj = jQuery.noConflict(true);

Meer Mister Motley?

Draag bij aan onze toekomstige verhalen en laat ons hedendaagse kunst van haar sokkel stoten

Nu niet, maar wellicht later