Beginnen – een fragment uit de nieuwe roman van Anne Louïse van den Dool

22 september 2026

Vandaag publiceren we een fragment uit de nieuw te verschijnen roman van Anne Louïse van den Dool: Beginnen. Hierin verruilt een student kunstgeschiedenis haar vertrouwde plek voor stad in Frankrijk, waar ze houvast vindt in rugfiguren op schilderijen: zij verbeelden voor haar een verlangen om te verdwijnen, iets waarin ze zich herkent. Van den Dool’s Beginnen verschijnt op 7 oktober bij Uitgeverij Querido.

In de hand

Wat denkt de mens die je vanaf de rug bekijkt? De kijker zal het nooit weten. Tijdens een zaterdagse wandeling valt haar het idee in van een soort antiportret: het geeft geen toegang tot de gelaatsuitdrukking van een persoon, waarop de signalen van iemands gemoedstoestand misschien wel het makkelijkst af te lezen zijn. Aan de andere kant krijgt de kijker daar ook nieuwe signalen voor terug – niet alleen via de lichaamshouding, maar ook in het perspectief: wanneer je over iemands schouder meekijkt, zie je wat diegene ziet.

In het kunstmuseum ontdekt ze er meer. Op groepsportretten van ruim honderd jaar geleden, waarop gezinnen en vrienden zich in hun zondagse kledij op een dorpsplein hebben verzameld, bedekt met stipjes licht die door de bomen vallen. Ze houden hun hoeden vast, luisteren geanimeerd, hebben alleen oog voor elkaar.

De fotografie hijgde de schilders van deze taferelen in de nek, leert ze tijdens een van haar colleges: rond het fin de siècle was het maken van kiekjes niet langer voorbehouden aan professionals in studio’s, met statige portretten als resultaat, maar grepen ook zij die een trouwerij, dorpsfeest of verjaardag wilden vastleggen naar de camera. De rugfiguur werd vooral een symbool van spontaniteit: men was zo druk met praten en dansen dat de fotograaf er nauwelijks toe deed.

Die vrije composities vonden ook hun weg naar de schilderkunst. Schilderijen toonden, net als foto’s, momentopnamen, met hoofden die maar half zichtbaar waren en armen die ruw werden afgesneden. Nu ziet men daar de nieuwigheid niet langer van in; toen waren zulke voorstellingen revolutionair. Die losse beeldtaal stuitte sommige kijkers zelfs tegen de borst: wat was de schilderkunst nog waard als men er niet eens meer rustig voor ging zitten?

Ze denkt aan de dingen die men in het begin wereldschokkend had gevonden – de rechte hoeken van Mondriaan, gespierde naakten – en die vervolgens hun glanzende spanning hadden verloren. Hoe het zou zijn als die eerste indruk voor altijd behouden bleef.

Niemand leek het een probleem te vinden dat ze alleen naar deze plek was vertrokken, weg van het toeziend oog van familie, vrienden, artsen en anderen die haar de afgelopen jaren nauwlettend in de gaten hadden gehouden. Aan de andere kant: hoe nauwlettend kon het zijn als ze zelfs recht onder hun neus zo makkelijk had kunnen verschaduwen? Misschien was dat juist het probleem, hoopten ze dat ze beter op haar konden scherpstellen wanneer ze zich verder bij hun lens vandaan bevond.

Ze vermoedt dat mensen denken dat een voorwaarde om eraan te beginnen is dat je jezelf te veel vindt. Zo kan ze zich dat niet herinneren. Wel had ze het idee dat ze uit verhouding was: dat de breedte van haar bovenbenen niet klopte met de relatieve smalheid van haar schouders. (Later leerde ze dat dat de bouw is waarmee veel Noord-Europese vrouwen behept zijn – dat had ze graag eerder willen weten.)

Ze herinnert zich dat ze dacht: als ik vanaf nu alleen nog maar gezonde dingen eet, kan ik mezelf opnieuw in elkaar metselen met bakstenen van groenten en fruit in plaats van chips en chocola. Ze was niet zozeer opgebouwd uit te veel cellen als wel uit cellen van het verkeerde materiaal.

Ze had, helemaal in het begin, nooit gedacht dat ze het kon. Dat ze er sterk genoeg voor zou zijn. Als de schalen met bitterballen rondgingen, was zij altijd de eerste die pakte. Als op verjaardagen taarten werden uitgeserveerd, wilde ze van elke soort proeven. Ze was een zouteen een zoetekauw, met een aandrang die groter was dan zijzelf.

Weinig mensen stoorden zich aan haar transformatie. Achteraf zeiden sommigen dat ze niet hadden geweten of ze het wel goed zagen. Haar beste vriendin gaf schoorvoetend toe dat ze zichzelf op jaloezie had betrapt. Die opmerking liet de holste leegte achter.

Ook haar ouders hadden lange tijd niets gezegd. Na een paar maanden merkte haar moeder op dat haar horloge los om haar pols zat – en dat terwijl ze zo nu en dan op zolder extra gaatjes in het bandje prikte met een apparaat uit haar vaders gereedschapskist. Ze had ook gezien dat ze geen maandverband meer gebruikte, dat de tampons niet opraakten. Het was een constatering zonder gevolgen geweest.

Achteraf vertelde haar moeder dat het buurmeisje in het begin aan haar had gevraagd of het niet misging met haar gewicht, en dat zij dat verontwaardigd had ontkend. Ze klonk trots op de fermheid waarmee ze ongenode blikken buiten de deur gehouden had.

Uiteindelijk had ze zichzelf aangegeven. Ze had gerepeteerd welke dingen ze moest zeggen om de huisarts haar situatie zo helder mogelijk uit te leggen, maar al na enkele zinnen begon die driftig op haar toetsenbord te hameren, en na een paar minuten draaide ze een verwijsbrief vol spelfouten uit.

Al haar handelingen waren saaie symptomen gebleken: wat voor haar zomaar ingevingen waren geweest, had deze dokter geïdentificeerd als klare onderdelen van een patroon, dat als een neonpijl richting ziekte wees. Ze was niet anders dan anderen: gewoon iemand die het meest voor de hand liggende pad bewandeld had.

Toen ze een jaar of tien was, had haar vader haar een filmpje laten zien van een meisje dat in de spiegel kijkt. Een ietwat mollige tiener prikt verdrietig in haar buik, pakt de huid rond haar armen vast. Dan draait de camera weg van haar spiegelbeeld en zien we haar ware zelf staan: een tot op het bot uitgemergeld lichaam, dat niemand – zelfs het slankste model ter wereld niet – mooi zou durven noemen. Ze kon er niet bij, zo’n grote afstand tussen de werkelijkheid en wat je denkt te zien, dacht: als je het zo ver laat komen, heb je jezelf niet in de hand.

Later, toen ze zich net bij de huisarts had gemeld, had ze samen met haar vader in een vakantiehuisje voor een menshoge spiegel gestaan, en had ze lachend gewezen: kijk, ik ben helemaal slungelig en uitgerekt, en hij had gezegd: nee, meisje, dat is echt.

Nu ze hier op de wiebelkruk voor de badkamerspiegel staat, denkt ze aan hoe die woorden haar tegelijkertijd hadden opgewonden en afgeschrikt: haar benen eindelijk de vorm die ze wilde, maar haar armen te smal; haar buik redelijk plat, maar haar schouders te puntig. Hoe ze vanzelf die domme tiener uit dat filmpje was geworden, zonder het te weten in een voorgeschreven rol was gestapt.

Anderen zeggen over zichzelf dat ze met meer aandacht zouden moeten eten. Zijzelf, denkt ze terwijl ze met een bord voor haar neus aan haar bureau zit, zou bij minder aandacht gebaat zijn: niet het eindeloze draaien met haar bestek, net zo lang tot precies de juiste ingrediënten op haar vork of lepel liggen; niet het eindeloze blazen totdat ze zeker weet dat de hap de juiste temperatuur heeft; niet het eindeloze inspecteren, net zo lang tot ze zich heeft ingeprent wat ze allemaal op haar tong moet voelen; niet haar mond zo min mogelijk opendoen, als een laatste protest; niet het eindeloze kauwen – minimaal twintig keer, heeft ze gelezen, belangrijk voor het gevoel gevuld te raken – en uiteindelijk zo langzaam mogelijk doorslikken; niet het eindeloze wachten tot ze zeker weet dat al het eten geland is, haar lichaam heeft geregistreerd dat ze geen enkele honger meer heeft.

De kern is misschien dit. Andere mensen denken na afloop van een veel te copieuze avondmaaltijd of een snackaanval op een feestje wellicht: morgen weer een dag. Zij nooit. Zij sleepte elke dag met zich mee.

Inmiddels staat ze zichzelf toe in de verleden tijd te praten. Als ze zichzelf alvast beter noemt, volgt haar gedrag misschien vanzelf.