De kunstdocent als community artist – in gesprek met Secret Arts Teachers

Thijmen B. ziet dat veel leerlingen moeite hebben met het vragen om hulp. Terwijl problemen delen en gezien worden juist belangrijke leermomenten zijn. Hij wil leerlingen op een laagdrempelige, humoristische manier leren omgaan met alledaagse uitdagingen.

Welk werk ga je presenteren?
In dit project maken brugklasleerlingen een piñata die staat voor een probleem dat ze in hun dagelijkse leven tegenkomen. Leerlingen vullen de piñata’s met tips, ideeën en positieve boodschappen, verzameld uit hun omgeving. Uiteindelijk slaan ze hun piñata stuk, waarmee ze symbolisch het probleem ‘loslaten’ en letterlijk worden omringd door hun verzamelde adviezen en steun.

Welke verrassingen bracht het samen werk maken met leerlingen?
Waar leerlingen op aan gingen was het mogen slopen van hun kunstwerk. Best grappig eigenlijk, aangezien je vaak juist als kunstdocent wil dat leerlingen trots zijn op hun werk en het mee naar huis nemen.

Je was de afgelopen tijd onderdeel van een geheim collectief. Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan SAT?
Het geheime collectief voelde als een apart, eigen wereldje. We konden daardoor lekker experimenteren en kijken wat eruit kwam, zonder dat het meteen moest landen in je lessen.

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
Het project Truien van Loes, een samenwerking van Museum Rotterdam en kunstenares Christien Meindertsma. Loes Veenstra breide haar hele leven, met honderden ongeziene truien in haar huis als resultaat. In het project werden die truien op een geweldige manier zichtbaar gemaakt, door middel van een boek, flashmob, presentatie en veiling.

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaar of docent?
SAT heeft mij vooral het zelfvertrouwen gegeven dat educatie ook echt een kunstvorm kan zijn. Het kunstenaar- en docentschap gaan prima hand in hand. Sterker nog: ze verrijken elkaar.

Protestkunst, daar draait het in het vak CKV om bij docent beeldende kunst Manuela J. op haar middelbare school in Den Haag. Om stevig voor een onderwerp te staan, moeten leerlingen wel eerst expert worden in het onderwerp waarvoor ze willen protesteren. ‘Een conspiracy flater maken wil je toch niet?’, aldus Manuela.

Welk werk ga je presenteren bij Framer Framed?
Mijn leerlingen gaan het werk Waar ga JIJ voor staan? presenteren. Ze zijn nu bezig met het ontwerpen van een protestbeeld over een actueel onderwerp dat hen écht bezighoudt. Ze onderzoeken dat onderwerp, en maken daar een klein of groot werk over, gebruiken daarvoor borden, stickers of graffiti. Je gaat straks een overweldigende hoeveelheid protestkunstwerken zien van wel 200 leerlingen. 

Kun je een voorbeeld geven van een bijzondere reactie van een leerling?
Het is verrassend om te zien dat leerlingen helemaal loskomen tijdens deze opdracht. Sommige leerlingen nemen hun protest zo serieus, dat ze zich verkleden, en er een performance over geven in de les.

Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan Secret Arts Teachers?
Ik merk dat je in het onderwijs vaak onder druk staat door continue deadlines van cijfers en rapporten. Hierdoor dreigde ik steeds meer mijn kunstenaars-durf te verliezen, nam ik steeds minder risico’s. Door SAT heb ik herontdekt dat je alles moet durven doen!

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
Mirror Barricade van het kunstcollectief Tools for Action. Dit werk bestaat uit gigantische opblaasbare spiegelkubussen die je binnen enkele seconden tot een barricade kan omvormen. Leerlingen en inwoners uit het Duitse Dortmund konden zich met dit kunstwerk verzetten tegen een extreemrechts protest in hun stad.

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaar of docent?
Ik besef steeds meer dat ik een echte Artist Teacher ben.

Zoet, verleidelijk, plakkerig… suiker roept warme herinneringen op aan de kindertijd. Met een speelse benadering begon Stephanie K. dit project, waarin ze ons de veelzijdige blik op suiker laat zien door de ogen van tieners. Is suiker wel zo onschuldig als het lijkt?

Welk werk ga je presenteren bij Framer Framed? 
In uiteenlopende werken verbeelden leerlingen hun visie op suiker: van de aantrekkingskracht van zoetigheid tot kritische reflecties op de herkomst en de impact ervan.

Welke verrassingen bracht het samen werk maken met leerlingen?
In de planning had ik enkel ‘suiker’ opgeschreven. Wekenlang vroegen de leerlingen me: ‘Mevrouw, wat is die opdracht met suiker?’ Het thema had hun nieuwsgierigheid duidelijk gewekt. Tijdens het proces zag ik dat ze zich wilden uitdrukken op manieren die wij in de onderbouw niet altijd aanbieden; van een suikerrietplantage nabouwen in 3D-software tot het breien van een corset met ijzerdraad.

Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan Secret Arts Teachers?
Ik voelde mij Alice in Wonderland; reageren op een mysterieuze oproep voelde als een duik in een konijnenhol. Elke bijeenkomst verraste, inspireerde en zette mij aan. Terug op school merkte ik hoe ik balanceerde binnen het systeem: tussen leerdoelen en spel, tussen techniek en vrijheid. 

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
De geluidsinstallatie Listening Air van de Indiase kunstenares Shilpa Gupta bleef me lang bij. In een donkere ruimte bewegen microfoons terwijl stemmen zingen en in je oor fluisteren: heel teder en intiem. Ik zou ooit zo’n werk willen maken, waarbij je ziel even opgetild wordt.

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaardocent?
Het heeft mijn visie verdiept, maar het belangrijkste: het heeft mij eraan herinnerd om zelf vooral óók te blijven spelen.

—

Houd de Mister Motley website in de gaten voor meer portretten van Secret Arts Teachers! De komende maanden komen ze allemaal aan bod.

Het project Secret Arts Teachers is een initiatief van het lectoraat Kunsteducatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Van 11 tot en met 27 september 2026 is het werk te zien in Framer Framed, Amsterdam.