Essay

Op zaterdag 14 februari opent The sound of night falling in the other room, de solotentoonstelling van Bart Lunenburg in Galerie Caroline O’Breen in Amsterdam. Voor zijn beeldende projecten doet Bart regelmatig onderzoek. ‘Als kunstenaar wonend in deze stad, en met hout als belangrijkste materiaal in mijn praktijk en met een grote liefde voor architectuurhistorie, ben ik nieuwsgierig naar de verdwenen houten huizen van Amsterdam. Naar de verborgen houtconstructies die schuilgaan achter gestucte plafonds en witte muren, verborgen achter monumentale gevels en de klinkers van de straten. In mijn onderzoek ben ik verschillende verborgen bouwlagen tegengekomen die ons dagelijks dragen en omhullen, zonder dat we het doorhebben. Dit onderzoek naar historische verhalen en stedenbouwkundige processen, bekeken vanuit het perspectief van houtbouwtradities, vormt de basis voor nieuwe installaties, sculpturen en foto’s.’ Vandaag publiceren we Barts essay dat voortgekomen is uit dit onderzoek.

‘Wanneer de zon ondergaat, neemt hij het licht met zich mee. Op ons, op dat deel van de aarde waar wij staan, valt minder en minder licht. We zien nog wel kleuren, maar vooral aan de hemel, want voor de tinten om ons heen moeten we meer moeite doen. We moeten dichterbij komen. Doordat het licht zich terugtrekt, hellen wij naar voren, komen we nader. En dat hellen is een lichamelijk, open gebaar. Beschijn me, ik kijk naar je, ik geef me. Je hebt me.’ Barbara Collé bezocht de tentoonstelling Sun don’t rush to be red, Son don’t rush to be read in TENT, raakte ontroerd en zelfs een beetje verliefd.

Laure van den Hout werd geraakt door No Longer Not Yet in het FOMU. Voor deze tentoonstelling heeft kunstenaar Katja Mater een selectie gemaakt uit de collectie van het museum, die gecombineerd met nieuw eigen werk leidt tot meer dan vijftig ‘ingrepen’. ‘De aandacht die de maker besteed heeft aan het vastleggen van een moment, wordt door Mater als het ware verlengd, soms door ‘m te verleggen: met zorg ontwerpt ze een ruimte waarin de beelden overdrachtelijk gemaakt worden.’

Kunstgeschiedenis is niet statisch of lineair, maar wordt steeds opnieuw wordt gevormd, doordat er kruisbestuivingen plaatsvinden tussen kunstenaars van verschillende generaties. Via dialogen, ontmoetingen en zijn Prelude-avonden probeert Titus Nouwens opnieuw te kijken naar wat eerdere kunstpraktijken ons vandaag kunnen leren, in de nabijheid van degenen die ze vormgaven. Voor Mister Motley schrijft Titus over deze oneindige verwevenheid. Daarbij scheert hij langs het werk van en de intergenerationele ontmoetingen tussen Louwrien Wijers, Publik Universal Frxnd, Philipp Gufler, Rory Pilgrim, Lydia Schouten, Astrit Ismaili, Sands Murray-Wassink en Billy Morgan.

Voor Mounir Eddib was 2025 een jaar van grote successen. Hij sleepte vele prijzen in de wacht, bemachtigde een atelier, kreeg een grote solotentoonstelling en werd opgepikt door Galerie Ron Mandos in Amsterdam. Mister Motley vroeg Mounir in zijn eigen woorden terug te blikken op deze achtbaan. ‘Omdat ik afkomstig ben uit een arbeidersgezin en opgroeide in een mijnwerkerscité in het als achtergesteld beschouwde Belgisch-Limburg, is de commerciële kunstwereld nieuw terrein.’

Op 1 april 2024 telde de Limburgse pluimveehouderij 13.623.274 kippen. Dat zijn ongeveer twaalf keer zo veel kippen als Limburgers. Die meer dan 13 miljoen kippen zijn inmiddels allemaal geslacht. In heel Nederland wonen aanzienlijk meer kippen dan mensen. Toch zien we ze vrijwel nooit als ze nog leven. Over de plek die dieren in (mogen) nemen in onze samenleving gaat de tentoonstelling We Live Here Too in buitenplaats Kasteel Wijlre. Curator Lieneke Hulshof gaat in dit essay dieper in op de werken uit de tentoonstelling en op de relatie tussen mens en dier.

De pandemie maakte zichtbaar dat overheden in naam van politieke stabiliteit toestaan dat bepaalde bevolkingsgroepen (vooral mensen van kleur, chronisch zieken, gehandicapten en ouderen) als “surplus” gezien worden. Dat zien we nog steeds in de onachtzaamheid voor het nemen van maatregelen om nieuwe infecties te voorkomen, ook in de culturele sector, betoogt Mira Thompson in haar nieuwste bijdrage aan onze serie Land zonder Grenzen. ‘Deze medische marginalisatie resulteert in sociale uitsluiting en verwaarlozing van een groot deel van de bevolking, een deel waar elk mens op een zeker moment in het leven onderdeel van kan worden gemaakt. Hoe onzichtbaar deze groep mensen wordt gemaakt werd nogmaals pijnlijk duidelijk op het PAIS Malieveld protest op 30 november.’

Residenties functioneren als kwaliteitsstempels in de kunstwereld en zijn daarmee essentiële ketens in de kettingreactie van succes. Maar ze zijn niet voor iedereen toegankelijk. In haar nieuwste essay binnen de reeks Land zonder grenzen reflecteert Mirthe Berentsen op de wijze waarop kunstenaars met kinderen structureel worden buitengesloten van deelname aan felbegeerde residenties. ‘Residenties veronderstellen een kunstenaar die vrij is – vrij van zorg, vrij van afhankelijkheden, vrij om weken- of maandenlang fysiek aanwezig te zijn op een specifieke plek. Daarmee is de infrastructuur van de kunstwereld structureel ongeschikt voor wie zorg draagt.’

‘The Belly of Momo unfolds in Buro Stedelijk’s Central Space, a location that has itself become a kind of belly. A generative hollow where experimental practices and communal gathering have taken root.’ Curator Rita Ouédraogo reflects on the installation of Kevin Osepa, which is also the final project she has curated in Buro Stedelijk. The space hums with Afro-spiritual resonances: altars, symbols, and gestures that speak to lineages of knowing often rendered invisible within institutional walls.

Met The Belly of Momo neemt curator Rita Ouédraogo afscheid van Buro Stedelijk, de plek voor experiment in het Stedelijk Museum Amsterdam. In dit essay reflecteert ze op de installatie van Kevin Osepa. ‘Voor Kevin Osepa is the Belly of Momo zowel onderwerp als strategie. Een poreuze filosofie die een spiegel vormt van Buro Stedelijk zelf. Beide zijn interieurs in wording: plekken om samen te komen, om te experimenteren, waar chaos gekoesterd mag worden. De (onder)buik kan tegengestelde krachten dragen zonder oplossingen te behoeven: rouw en vreugde bestaan naast elkaar en dragen beiden de resonantie van onze voorouders.’