Collectiviteit

In de tiendelige serie Grond voor kunst, waarin we inzoomen op de interactie tussen hedendaagse beeldende kunst en het Groningse landschap, publiceren we vandaag Susanne Luurs reflectie op het onderzoek voor haar kunstwerk Wierdetuin. Susanne groeide op in Groningen. Op uitnodiging van Sense of Place deed ze artistiek onderzoek naar het Damsterdiep, een oud kanaal van Delfzijl naar de stad Groningen. Door zich letterlijk door het landschap te bewegen – kajakkend, zwemmend, wandelend – werd ze er onderdeel van en kon ze komen tot een kunstwerk dat ook voor het landschap betekenis draagt.

‘Onder de oppervlakte roert zich iets. Het kolkt, suist en heeft een uitweg gevonden.’ Dat is Sound of Falling. Laure van den Hout zag de film en schreef een essay over de associatieve wijze waarop motieven samenkomen: palingen, graan, ‘warm’, stenen, vliegen, handen, de rivier. Het brengt het werk Still Water (The River Thames for Example) van Roni Horn in gedachten, waar voetnoten in het beeld een stream-of-conciousness van over elkaar buitelende gedachten oproepen.

Vanavond opent bij Das Leben am Haverkamp in Den Haag de tentoonstelling What’s Left Speaks van Gaia D’Arrigo, Felix Bell en Nuno Lobo. Wietske Flederus sprak met de kunstenaars en schreef een essay naar aanleiding van de kennismaking die ze had met de wereld die Lobo, Bell en D’Arrigo gecreëerd hebben. ‘Dystopische scenario’s hebben iets weg van de spanning van enge films. Je durft niet te kijken maar wilt ook niks missen.’ 

Maurits de Bruijn las de roman Nova Scotia House waarin de vroege jaren van de hiv/aids-crisis gestalte krijgen én hij een onvergetelijke verwijzing ontdekte naar “Untitled” (Portrait of Ross in L.A.) van Félix González-Torres. ‘Dit werk is niet onbegrijpelijk of hermetisch, maar vlamt, is activistisch, was broodnodig in een tijd waarin mensen die hiv-positief waren niet de zorg of aandacht kregen die ze verdienden. Zeker niet in de VS. Die slinkende berg was een wanhoopskreet. De snoepjes schreeuwden: we sterven, we verdwijnen, als niemand voor ons zorgt.’

De ecologische crisis is niet alleen een kwestie van kennis of overtuiging maar van aandacht, benadrukt de Chinees-Amerikaanse antropoloog Anna Tsing. In CODA in Apeldoorn loopt De paddenstoel aan het einde van de wereld, een tentoonstelling over ‘verval en veerkracht’ van de natuur met Tsings werk als uitgangspunt. In FUNGI. Anarchistische ontwerpers in het Nieuwe Instituut in Rotterdam staan schimmels zelf centraal, in een project dat mede door Tsing is samengesteld. Beide vertrekken op hun manier vanuit de gedachte dat mensen geen externe beheerders van de natuur zijn, maar deelnemers. Maar is kunst in staat om daar verandering in aan te brengen of berust die juist op een logica van afstand en kijken?

Deze week is Marlot Meyer te gast bij Kunst is Lang. Marlot maakt gebruik van technologie om de relatie die we hebben tot ons lichaam te versterken, en ons meer te laten voelen en minder te laten denken. Haar installaties tonen aan dat Marlot technologie ziet als een verlening van het lichaam en de geest. Een lichaam dat niet wordt ingekaderd door de huid, maar veel diffuser is.

‘Wanneer de zon ondergaat, neemt hij het licht met zich mee. Op ons, op dat deel van de aarde waar wij staan, valt minder en minder licht. We zien nog wel kleuren, maar vooral aan de hemel, want voor de tinten om ons heen moeten we meer moeite doen. We moeten dichterbij komen. Doordat het licht zich terugtrekt, hellen wij naar voren, komen we nader. En dat hellen is een lichamelijk, open gebaar. Beschijn me, ik kijk naar je, ik geef me. Je hebt me.’ Barbara Collé bezocht de tentoonstelling Sun don’t rush to be red, Son don’t rush to be read in TENT, raakte ontroerd en zelfs een beetje verliefd.

Laure van den Hout werd geraakt door No Longer Not Yet in het FOMU. Voor deze tentoonstelling heeft kunstenaar Katja Mater een selectie gemaakt uit de collectie van het museum, die gecombineerd met nieuw eigen werk leidt tot meer dan vijftig ‘ingrepen’. ‘De aandacht die de maker besteed heeft aan het vastleggen van een moment, wordt door Mater als het ware verlengd, soms door ‘m te verleggen: met zorg ontwerpt ze een ruimte waarin de beelden overdrachtelijk gemaakt worden.’

In een intiem gesprek met Louwrien Wijers merkt Lucette ter Borg op dat Louwriens leven ‘een soort sprookje is’. ‘Ja dat klopt. Ieder leven is een sprookje. Als je het leven leeft hoe het je aangegeven wordt, dan is het een sprookje. Zo is mijn leven – echt waar.’

Kunstgeschiedenis is niet statisch of lineair, maar wordt steeds opnieuw wordt gevormd, doordat er kruisbestuivingen plaatsvinden tussen kunstenaars van verschillende generaties. Via dialogen, ontmoetingen en zijn Prelude-avonden probeert Titus Nouwens opnieuw te kijken naar wat eerdere kunstpraktijken ons vandaag kunnen leren, in de nabijheid van degenen die ze vormgaven. Voor Mister Motley schrijft Titus over deze oneindige verwevenheid. Daarbij scheert hij langs het werk van en de intergenerationele ontmoetingen tussen Louwrien Wijers, Publik Universal Frxnd, Philipp Gufler, Rory Pilgrim, Lydia Schouten, Astrit Ismaili, Sands Murray-Wassink en Billy Morgan.