De kunstdocent als community artist – in gesprek met Secret Arts Teachers (7)

Welke zorgen hebben kinderen over de toekomst? Dansdocent en fotograaf Hedwig V. maakt met kinderen uit Muiderberg een video-installatie waarin leerlingen choreografieën ontwikkelden om te (over)leven met de wereldproblemen die hen bedreigen.

Welk werk ga je presenteren in Framer Framed?
Me against the World (Emergency Choreographies) ontstond uit gesprekken met mijn leerlingen over hun zorgen voor de toekomst. Ik vroeg hen hoe zij de wereld zouden redden en welke superkracht zij daarvoor nodig hebben. Vanuit deze gesprekken ontwikkelden de leerlingen noodchoreografieën voor wereldproblemen die hen raken. Niet de problemen zelf stonden centraal, maar wat zij nodig hebben om die het hoofd te bieden. Die behoeften vertaalden zij naar beweging. In de video-installatie komen hun choreografieën samen, in een zoektocht naar wat het betekent om te (over)leven in een onzekere wereld.

Welke reactie is je het meest bijgebleven?
Dansers van 10/11 jaar spraken opvallend open en volwassen over hun zorgen over de staat van de wereld. Tegelijkertijd was deze manier van werken ook onwennig voor hen. Ze waren gewend dat iets meteen ‘goed’ moest zijn, terwijl er nu veel ruimte was om te experimenteren en te falen.

Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan Secret Arts Teachers?
Ik heb ontdekt hoe belangrijk het is om te vertrekken vanuit de deelnemers zelf. Het materiaal is vaak al in de groep aanwezig, ik hoef het niet altijd van buitenaf te halen.

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
De videoclip Praise You van Fatboy Slim, geregisseerd door Spike Jonze met een groep dansers in een winkelcentrum. Hun dans oogt spontaan en amateuristisch, maar alles klopt!

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaar of docent?
Ik werk meer procesgericht en interdisciplinair in de dansles. De nadruk ligt minder op techniek en meer op plezier, samen creëren en op eigenaarschap.

Volgens docent kunstvakken Diet B. krijgt de fase van ‘lekker prutsen of fröbelen’ in kunstlessen weinig aandacht, terwijl de leerlingen minuten lestijd verspillen aan kletsen en nietsdoen. Die momenten van ogenschijnlijk doelloos ‘klooien’ zijn essentieel voor kunst, maar worden op school al snel gezien als ‘verspilde tijd’. Dat is jammer, want juist in die momenten waarop leerlingen zonder duidelijke opdracht met hun handen bezig zijn, gebeurt er iets belangrijks. Door kleine focusoefeningen te doen tussendoor, kunnen ze ‘loslaten’ en even ‘uit hun hoofd’ zijn en precies daar komt hun creativiteit op gang.

Welk werk ga je presenteren in Framer Framed?
Na het besef hoe haar Haagse leerlingen zich individueel voelen op dát moment, kiezen ze een draad met een kleur die hun stemming representeert en gaan vingerhaken zolang als ze willen. Elke leerling noteert de tijd, kleur en lengte van de draad. Ondertussen kunnen ze gezellig kletsen. Het resultaat na een half jaar is een heleboel lange slingers bij elkaar in diverse kleuren die de ‘verspilde tijd’ zichtbaar en tastbaar maken.

Welke verrassingen bracht het samen werk maken met leerlingen?
Ik had door de klas vliegende bolletjes wol verwacht, maar het werd heel stil en leerlingen waren enorm geconcentreerd. Dit werkte aanstekelijk: er kwamen kinderen binnen die geen les hadden en graag mee wilden doen. Het werd daarmee een heel sociaal project.

Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan SAT?
Het was een feest der herkenning: ondanks dat dit allemaal heel creatieve kunstdocenten zijn, blijken ze zich vaak toch geremd te voelen door bestaande schoolstructuren. De onderlinge sfeer was heel open, waardoor de groep een goed klankbord vormde.

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
Socle du Monde (Voetstuk van de Wereld) van Manzoni is voor mij het ultieme kunstwerk. Het is een groot metalen voetstuk dat op de kop in de natuur is geplaatst, waarmee het de hele aarde tot een kunstwerk maakt dat op het voetstuk rust. Voor mij bevat dit ironische werk de boodschap: ‘wees er zuinig op, we hebben er maar 1.’

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaar of docent?
Het heeft mijn visie op onderwijs versterkt. Ik vind het belangrijk om proces-gestuurd te werken: kijken naar hoe een leerling zich ontwikkelt en niet te focussen op het gewenste eindresultaat. Ik zoek de ruimte binnen de kaders van de school. Mijn klaslokaal beschouw ik als laboratorium, waarbinnen de leerlingen kunnen experimenteren.

Het kunstlokaal van docent beeldend Iris de V. in Hoorn is als een creatief hoofdkwartier van waaruit steeds weer speelse artistieke verstoringen worden bedacht die opgemerkt worden in de hele school en ver daarbuiten. Samen met haar leerlingen weet ze collega’s, schooldirectie en 168.000 volgers op TikTok steeds weer te verrassen.

Welk werk ga je presenteren?
In Framer Framed presenteren we de geheime’ mini-kunstwerken die mijn vmbo-leerlingen afgelopen periode hebben gemaakt en verstopt hebben op onverwachte plekken in de school. In kasten of onder bureaus konden leerlingen of collega’s nietsvermoedend een kunstwerk ontdekken. Een onverwachte ontmoeting die je dag net een beetje mooier maakt! Met een brugklas hebben we ook een politieke guerrillacampagne bedacht met slogans die specifieke schoolthema’s aansnijden zoals: Meer flexibele roosters!, Durf jezelf te zijn! of de introductie van Patat Vrijdag.

Welke reactie is je het meest bijgebleven?
Toen mijn leerlingen nieuwe partijen gingen bedenken werd de kunstles ineens een mini-democratie vol posters, overtuigende speeches en heel veel enthousiasme. Ook leerlingen buiten de klas vroegen “waar kan ik stemmen?”

Welke ontdekkingen heb je gedaan door deel te nemen aan Secret Arts Teachers?
Ik vond het heel fijn om met gelijkgestemden te praten over onderwijs. Zonder bepaalde doelen, maar gewoon echt te kijken wat is leuk om uit te proberen en waarom.

Welk kunstwerk dat door een ander gemaakt is zou jij zelf gemaakt willen hebben?
Test Site van Carsten Höller. Met zijn enorme glijbanen doorbreekt hij de serieuze sfeer van het museum en nodigt hij de bezoeker uit om controleverlies te ervaren. Die speelse ontregeling en de paradox tussen kinderlijke vreugde en serieuze kunst spreekt me enorm aan!

Hoe heeft de deelname aan SAT jou veranderd als kunstenaar of docent?
Het heeft versterkt dat ik mijn kunstenaarschap dwars door mijn lessen kan verweven. Mijn lokaal is mijn kunstwerk, kunst maken en lesgeven zijn voor mij één.

Over de afgelopen maanden heeft Mister Motley een tipje van de sluier opgelicht door alle Secret Arts Teachers voor te stellen. Nieuwsgierig naar meer? Van 11 tot en met 27 september 2026 is in de tentoonstelling Secret Arts Teachers: Klaslokaal als kunstpraktijk het interdisciplinaire werk te zien dat de Secret Arts Teachers samen met hun leerlingen maakten. Aanwezig zijn bij de feestelijke opening? Dat kan door je hier aan te melden.
Op 24 september vindt bij Framer Framed het publieksprogramma plaats, met een masterclass door artist-teacher Henry Ward en workshops door Secret Arts Teachers. Aanmelden kan hier.