Ecologie

Belichaamd leren is kennis door te ervaren. Door het verschil te voelen tussen droge klei en natte slib. Door de geur en smaak van zeekraal te beleven. Of door te zien hoe de aalscholver zijn vleugels spreidt in de zon. Het is precies dat leren en die kennis die Susanne Luurs probeert te stimuleren in samenwerking met Debora Westra. Samen vormen ze het duo ZOLT. In de serie Grond voor Kunst schrijft Susanne over de taal waarmee mensen water en bodem kunnen lezen, luisteren naar het landschap en de poging minder te beheersen.

Gras is een ogenschijnlijk alledaags gegeven, maar Onder onze voeten in Drawing Centre Diepenheim laat zien dat het gewas tot vele interpretaties kan leiden. Het werk van Samah Shihadi verhaalt over de Israëlische overheid die uitheemse gewassen en grassen inzaait om het authentieke natuur op Palestijns grondgebied te vernietigen. Co Westerik brengt een surrealistische lading waarin een enkele spriet een wond kan veroorzaken, terwijl Henk Wildschut gekoesterde pollen in beeld brengt. Laure van den Hout meandert door dit veelkleurige landschap.

Dit jaar vindt de buitententoonstelling Into Nature plaats in het moerasgebied De Onlanden, op de grens van Groningen en Drenthe. Deze editie, getiteld Haunted by Waters, vertrekt vanuit de vraag hoe we ons vanuit het begrip wederkerigheid opnieuw tot het moeras kunnen verhouden, juist met het oog op een toekomst waarin steeds meer land aan het water zal worden ‘teruggegeven’. Deze vraag vormt het vertrekpunt voor dit speculatieve essay, waarin een veenmos uit De Onlanden de verteller is.

‘Het voelt alsof ik door de antiekwinkel loop van iemands schimmige achterneef die alles heeft ingedeeld in categorieën als meisjesobjecten en jongensobjecten, kanoverzamelingen en totempalen.’ Er is een golf van tentoonstellingen die roofkunst en restitutie als onderwerp nemen. ‘Maar niet alle etnografische musea, waaronder die in Nederland, nemen deel aan dat gesprek,’ schrijft Pelumi Adejumo. In haar essay rijgt ze het werk van Miles Greenberg aan de mythe van de moddervis, de tentoonstelling Back to Benin in Museum de Fundatie en Tijd voor Papoea in het Wereldmuseum in Leiden. 

Het atelier van Joanneke Meester bevindt zich waar ze haar werk maakt: op straat, in gebouwen, tijdelijke ruimtes, in onderdoorgangen en onder de mensen. Bij afvalpunten verzamelt ze materiaal om daarmee geïmproviseerde sculpturen te maken. Zo nodigt Joanneke Meester voorbijgangers uit met haar veelkleurige idioom in beeldende uitspraken waarin tekst en beeld in elkaar overvloeien. Alex de Vries ging met haar in gesprek. 

In de tiendelige serie Grond voor kunst, waarin we inzoomen op de interactie tussen hedendaagse beeldende kunst en het Groningse landschap, publiceren we vandaag Susanne Luurs reflectie op het onderzoek voor haar kunstwerk Wierdetuin. Susanne groeide op in Groningen. Op uitnodiging van Sense of Place deed ze artistiek onderzoek naar het Damsterdiep, een oud kanaal van Delfzijl naar de stad Groningen. Door zich letterlijk door het landschap te bewegen – kajakkend, zwemmend, wandelend – werd ze er onderdeel van en kon ze komen tot een kunstwerk dat ook voor het landschap betekenis draagt.

Deze week is Sophie Steengracht te gast bij Kunst is Lang. Sophie maakt tekeningen, schilderijen en etsen van de natuur, op een manier die sferisch en bezield is. De verf die ze gebruikt destilleert ze uit de planten die ze teelt in haar volkstuin en ze maakt gebruik van plantmateriaal dat overblijft zoals de basten van pruimen- en kersenbomen die net zijn gesnoeid. In het voorjaar zijn het brandnetels, in de herfst besjes. Middels haar werk laat Sophie ons de krachtige planten, koralen en wortelstelsels zien waar we als mens zoveel aan te danken hebben en hoopt met haar werk onze verbinding met de natuur te versterken.  

De ecologische crisis is niet alleen een kwestie van kennis of overtuiging maar van aandacht, benadrukt de Chinees-Amerikaanse antropoloog Anna Tsing. In CODA in Apeldoorn loopt De paddenstoel aan het einde van de wereld, een tentoonstelling over ‘verval en veerkracht’ van de natuur met Tsings werk als uitgangspunt. In FUNGI. Anarchistische ontwerpers in het Nieuwe Instituut in Rotterdam staan schimmels zelf centraal, in een project dat mede door Tsing is samengesteld. Beide vertrekken op hun manier vanuit de gedachte dat mensen geen externe beheerders van de natuur zijn, maar deelnemers. Maar is kunst in staat om daar verandering in aan te brengen of berust die juist op een logica van afstand en kijken?

Deze week is Marlot Meyer te gast bij Kunst is Lang. Marlot maakt gebruik van technologie om de relatie die we hebben tot ons lichaam te versterken, en ons meer te laten voelen en minder te laten denken. Haar installaties tonen aan dat Marlot technologie ziet als een verlening van het lichaam en de geest. Een lichaam dat niet wordt ingekaderd door de huid, maar veel diffuser is.

In een intiem gesprek met Louwrien Wijers merkt Lucette ter Borg op dat Louwriens leven ‘een soort sprookje is’. ‘Ja dat klopt. Ieder leven is een sprookje. Als je het leven leeft hoe het je aangegeven wordt, dan is het een sprookje. Zo is mijn leven – echt waar.’