Essay

Linnen is overal, lijkt het. De productie ervan was ooit prominent aanwezig in ons land, maar is verdwenen. Textielkunst werd lange tijd in de marges gedwongen en als vrouwenwerk weggezet én vormde een belangrijk onderdeel van onze koloniale geschiedenis. En nu is het materiaal dus helemaal terug, signaleert Romy Day Winkel aan de hand van het werk van Dagmar Bosma, Liza Prins en Marie Ilse Bourlanges. ‘Een goed gevulde linnenkast in de ontvangstkamer liet aan bezoekers zien dat je het je kon veroorloven om een groot huishouden te voeren. De vouwen in het tafelkleed, het bewijs dat het net uit de pers kwam, werden op zichzelf een teken van reinheid en orde.’

Lange tijd vormde kunst een toevluchtsoord voor Susan Kooi, tot het zich van haar meest kille kant liet zien. Doordat plannen stukliepen en aanvragen werden afgewezen, merkte ze hoe kwetsbaar de positie van kunstenaars is. Kooi maakte een grootse omwenteling door te kiezen voor een master archeologie én trof een ondergrondse ruimte onder haar woning aan die ze omdoopte tot tentoonstellingsruimte. ‘In archeologie verdwijnen individuen naar de achtergrond. In de lange tijdspannen waar het vak zich mee bezighoudt, vervagen namen en personen en gaat het meer om cultuur als geheel.’

Josephine Broekhuizen bezocht States of Violence in POST Nijmegen, een tentoonstelling die laat zien hoe de systemen die geweld zouden moeten begrenzen – democratie, rechtspraak, media, archieven, politie – zelf beginnen te rafelen. ‘Ik vraag me direct af: als juist deze structuren kwetsbaar worden, hoe weet ik dan nog wat waar is? En wanneer word ik ongemerkt onderdeel van dat geweld?’

In het oude centrum van Amsterdam zijn vanwege de Warmoes Biënnale nog tot 3 mei op onverwachte plekken kunstwerken te vinden. Zo heeft Joakim Derlow de FEBO op de Oudezijds Voorburgwal tot zijn domein gemaakt en heeft daar een aantal personages doen opgaan in de architectuur van de snackbar. Buhlebezwe Siwani legt in Museum Ons’ Lieve Heer op Solder verbindingen tussen sekswerk en het katholicisme. Maurits de Bruijn werd door SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam) gevraagd te reflecteren op het werk dat Agatha Zwierzynska maakte in HOT or NOT bar. Een sportbar waar voorheen een inclusieve queer bar huisde. ‘Seks vormt een geloof, het is niet onecht of oneigenlijk, maar laten we zeggen dat de echte, de eigenlijke eigenschappen er niet zozeer toe doen. Het gaat om wat eraan is voorafgegaan, precies zoals ook een spook de verdamping van een daadwerkelijk persoon is, zijn zowel spook als seks het residu van een eerdere gebeurtenis.’

Een lichaam met pijn kan de westerse scheiding van lichaam en geest niet langer in stand houden, schrijft Mira Thompson. Iemand met pijn wordt genoodzaakt het lichaam en de geest te doen samensmelten, wat handicaps-activisten ertoe aanzette de dichterlijke samenvoeging “bodymind” te munten. De aanwezigheid van pijn oefent een kracht uit op hoe kunst wordt vormgegeven en waargenomen. Een subtiele kracht die de kunstbeleving richting geeft. Dit is Mira’s nieuwste bijdrage aan haar reeks Land zonder grenzen, waarin ze onderzoekt hoe handicaps en kunst verbinding met elkaar kunnen krijgen.

“Put everything into your work, but don’t give all of yourself to everyone.” These words of Bodil Ouédraogo form a manifesto for a generation forging its way through the demands of an attention economy that calls for total transparency, immediate legibility, and spectacular revelations—writes her sister Rita Ouédraogo. “Her refusal resonates with Glissant’s argument for opacity: the insistence that we must preserve aspects of identity and culture that resist reduction to Western models of transparency and understanding.” This essay was written in convergence with the exhibition Crossing Threads, previously shown in gelijk is ongelijk, a project space on the former island of Marken.

“Geef alles in je werk, maar geef niet alles aan iedereen.” De woorden van Bodil Ouédraogo vormen een manifest voor een generatie die zich een weg baant door de aandachtseconomie die totale transparantie, onmiddellijke leesbaarheid en spectaculaire onthullingen eist – schrijft haar zus Rita Ouédraogo. ‘Haar weigering sluit aan bij Glissants pleidooi voor ondoorzichtigheid die benadrukt dat we aspecten van identiteit en cultuur moeten behouden die zich verzetten tegen reductie tot westerse modellen van transparantie en begrip.’ Dit essay werd geschreven naar aanleiding van de tentoonstelling Crossing Threads, eerder te zien in gelijk is ongelijk, een projectruimte voor hedendaagse kunst op het voormalige eiland Marken.

Eind 2023 kreeg Miriam Reeders de diagnose longkanker. In haar werk onderzoekt ze hoe je een betekenisvol leven kunt leiden als je ongeneeslijk ziek bent. Miriam maakt tekeningen waarin het grote het kleine ontmoet en het existentiële gevaarlijk dichtbij het alledaagse komt. Haar werk is nu gebundeld in het boek Een glorieus soort krimpen, voorzien van een tekst van Eva Meijer. Een voorpublicatie. 

‘Natuurlijk ben ik ook geïnteresseerd in de geschiedenis en de culturele context van dat materiaal. Als ik iets zie wat bruikbaar is, ga ik het bestuderen. Dan wil ik er alles van weten. Hoe oud iets is, waar en hoe het gemaakt is, welke spijkers er nog in het hout zitten, het vakmanschap van de metaalbewerker, de geschiedenis van een fabriek, dat soort zaken. Maar die verhalen zijn voor mij uiteindelijk niet leidend. Het gaat mij erom: kijk naar dat ding!’ Gerrit Willems ging op atelierbezoek bij Mik Bakker en schreef een essay over deze categorie beeldende kunst: ‘De betekenis ligt in het zichtbare, niet in het onzichtbare, in het zintuiglijke, niet in het verstandelijke. Het doet je iets.’