Collectiviteit

Musoke Nalwoga schilderde de wanden van haar kunstruimte Motormond bruin om te breken met de steriele aanpak die we kennen van de meeste kunstruimtes. Samen met Roosje Klap is Nalwoga nu co-curator van de Noorderlicht Biënnale. Hun programma What knots knot knots? is tot en met 30 augustus te zien. ‘Over het koloniale verleden van Noord-Nederland is nog maar weinig verteld, bijvoorbeeld over de VOC-directeur en verzamelaar Jan Albert Sichterman die in Groningen woonde, over de lotgevallen van de Molukse KNIL-militairen in Drenthe en over de arbeidsmigranten in Friesland in de scheepsbouwindustrie in Harlingen, Workum, Hindeloopen en Stavoren voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de West-Indische Compagnie.
Voor mij is het de vraag hoe de tentoonstelling meer kan bieden dan foto’s aan een muur, of wat je op je telefoon kunt zien en in fotoboeken.’ Alex de Vries ging met haar in gesprek.

Jam van der Aa ging in gesprek met Mirka Farabegoli over haar kunstenaarschap en de tentoonstelling Claiming the City – A Squatters’ Allegory die momenteel te zien is bij POST Nijmegen. Het levert een inzichtelijk essay op waarin Jam reflecteert op tijdelijkheid, noties van eigendom, kraken, kunstenaarschap en het collectief. ‘Toegegeven, je oefenen in tijdelijkheid, is een stuk gemakkelijker, als je erop kunt vertrouwen dat je de nieuwe mogelijkheden al binnen handbereik hebt. Spaargeld, vermogen. Speelgoed voor de rest van je leven. Maar wat heeft een kind in hemelsnaam aan een berg zorgvuldig bewaard en bewaakt speelgoed, als het niemand heeft om mee te spelen? Of wanneer je steeds bang bent, dat iemand een speeltje van je pikt? Kun jij met al je knikkers tegelijkertijd knikkeren? Heb ik de ruimte tussen mijn plafond en de vloer van mijn werkkamer zelf nodig?
Ik weet niet zo goed waar ik heen ga; wil gaan. Behalve ja, misschien, terug in de tijd. Claiming the City – A Squatters’ Allegory is voor mij een artistieke ode aan een wereld die langzaam aan het verdwijnen is, misschien al wel verdwenen is. Misschien toont deze expositie tevens het belang van een gezonde kunstwereld, met veel experimentele plekken, waar alles wat echt betekenisvol is, bijna net zo kwetsbaar is als de kraakbeweging.’

Ik kan een taart bakken. Ik zal je hond eens uitlaten. De post ophalen. I will pick up the cat poop in the yard van Anna Reutinger is een verzameling linten waarop allerlei beloftes prijken. Dingen die de mensen uit het Groningse Oosterwijtwerd bereid zijn voor elkaar te doen. De Amerikaanse kunstenaar verzamelde deze gebaren en vatte ze in een tijdelijk kunstwerk dat tijdens het festival Terug naar het Begin te bewonderen was in de plaatselijke Mariakerk. Anika van de Wijngaard sprak met Reutinger, curator Elles Hesseling en Jaap de Koning van de kunstcommissie over gemeenschapszin, tijdelijke kunstwerken en non-elites. 

Voetballers brengen mensen tezamen met hun spel. Kunstenaars doen dat met hun kunst. Maar wat gebeurt er als deze twee werelden elkaar ontmoeten op een Gronings sportpark, net buiten de ring van de stad? Onbegrip? Competitie? Verbazing? Of juist een omarmen van elkaars tekortkomingen? Lachend? Lallend? Liefhebbend? Arthur van den Boogaard schreef een tekst voor Het resort dat Elen Braga, William Ludwig Lutgens en Karina Beumer uitnodigde om een werk te maken bij Voetbal Vereniging Korreweg (V.V.K.) in Groningen. 

In de Venetiaanse Giardini draalden eerder deze maand talloze mensen rond met zo ongeveer alle privileges denkbaar. Ze laafden zich aan kunstwerken van over de hele wereld – en dat laatste is ook nog eens een bizar voorrecht. Die vijf-, zes- of zevenvinkers kregen in het Nederlandse paviljoen het werk van Dries Verhoeven en curator Rieke Vos voorgeschoteld. Een fort dat de donkerte die de wereld overspoelt onontkoombaar maakt. ‘Voor even verdwenen de plooien van Issey Miyake, de designertassen, verdween ons decorum, onze ankers, de smalltalk die alles altijd weet terug te dwingen naar een vorm van normaliteit. Zelfs een genocide.’

‘Het voelt alsof ik door de antiekwinkel loop van iemands schimmige achterneef die alles heeft ingedeeld in categorieën als meisjesobjecten en jongensobjecten, kanoverzamelingen en totempalen.’ Er is een golf van tentoonstellingen die roofkunst en restitutie als onderwerp nemen. ‘Maar niet alle etnografische musea, waaronder die in Nederland, nemen deel aan dat gesprek,’ schrijft Pelumi Adejumo. In haar essay rijgt ze het werk van Miles Greenberg aan de mythe van de moddervis, de tentoonstelling Back to Benin in Museum de Fundatie en Tijd voor Papoea in het Wereldmuseum in Leiden. 

Het atelier van Joanneke Meester bevindt zich waar ze haar werk maakt: op straat, in gebouwen, tijdelijke ruimtes, in onderdoorgangen en onder de mensen. Bij afvalpunten verzamelt ze materiaal om daarmee geïmproviseerde sculpturen te maken. Zo nodigt Joanneke Meester voorbijgangers uit met haar veelkleurige idioom in beeldende uitspraken waarin tekst en beeld in elkaar overvloeien. Alex de Vries ging met haar in gesprek. 

De manieren waarop we met elkaar samenwonen staan altijd in verbinding met bredere politieke omstandigheden. Dat laat We need to speak about living room zien, een film en tentoonstelling van Winnie Herbstein in Kunsthuis Syb, waarin zij onderzoekt welke rollen bewoners innemen in collectief samenlevingsverband. ‘Nadat er gekookt is, moet iemand de afwas doen.’