Een lichaam met pijn kan de westerse scheiding van lichaam en geest niet langer in stand houden, schrijft Mira Thompson. Iemand met pijn wordt genoodzaakt het lichaam en de geest te doen samensmelten, wat handicaps-activisten ertoe aanzette de dichterlijke samenvoeging “bodymind” te munten. De aanwezigheid van pijn oefent een kracht uit op hoe kunst wordt vormgegeven en waargenomen. Een subtiele kracht die de kunstbeleving richting geeft. Dit is Mira’s nieuwste bijdrage aan haar reeks Land zonder grenzen, waarin ze onderzoekt hoe handicaps en kunst verbinding met elkaar kunnen krijgen.

Het werk van Helmut Smits bezit een logica die in de eerste plaats aan hem toebehoort en niet eerder is opgemerkt. Uiteenlopende analyses van de dingen die hij waarneemt: cola zien als bruin en vervuild water, een regenboog die op de autoruit bevestigd is en zo het uitzicht beïnvloedt, patatjes die aan duivenpinnen zijn geregen. ‘Ik zoek naar iets wat voor de kijker herkenbaar is, maar benader dat vanuit een andere blik of logica.‘ Alex de Vries bezocht het atelier van Helmut en ging met hem in gesprek over zijn wonderlijke werk.

“Put everything into your work, but don’t give all of yourself to everyone.” These words of Bodil Ouédraogo form a manifesto for a generation forging its way through the demands of an attention economy that calls for total transparency, immediate legibility, and spectacular revelations—writes her sister Rita Ouédraogo. “Her refusal resonates with Glissant’s argument for opacity: the insistence that we must preserve aspects of identity and culture that resist reduction to Western models of transparency and understanding.” This essay was written in convergence with the exhibition Crossing Threads, previously shown in gelijk is ongelijk, a project space on the former island of Marken.

“Geef alles in je werk, maar geef niet alles aan iedereen.” De woorden van Bodil Ouédraogo vormen een manifest voor een generatie die zich een weg baant door de aandachtseconomie die totale transparantie, onmiddellijke leesbaarheid en spectaculaire onthullingen eist – schrijft haar zus Rita Ouédraogo. ‘Haar weigering sluit aan bij Glissants pleidooi voor ondoorzichtigheid die benadrukt dat we aspecten van identiteit en cultuur moeten behouden die zich verzetten tegen reductie tot westerse modellen van transparantie en begrip.’ Dit essay werd geschreven naar aanleiding van de tentoonstelling Crossing Threads, eerder te zien in gelijk is ongelijk, een projectruimte voor hedendaagse kunst op het voormalige eiland Marken.

Eind 2023 kreeg Miriam Reeders de diagnose longkanker. In haar werk onderzoekt ze hoe je een betekenisvol leven kunt leiden als je ongeneeslijk ziek bent. Miriam maakt tekeningen waarin het grote het kleine ontmoet en het existentiële gevaarlijk dichtbij het alledaagse komt. Haar werk is nu gebundeld in het boek Een glorieus soort krimpen, voorzien van een tekst van Eva Meijer. Een voorpublicatie. 

Als Lena van Tijen de personages van films of series ziet roken, wakkert dat een sluimerende behoefte aan. Boy Smoking van Lucian Freud, nu te zien in het Kunstmuseum Den Haag als onderdeel van London Calling, heeft een heel andere uitwerking op haar. ‘Geliefden die een sigaret delen klinkt welllicht romantisch, maar benadrukt juist wat hen van elkaar scheidt. Waar liefde nabijheid vraagt, heft roken die juist op.’

We Once Were One (2022) van Femmy Otten deed Maurits de Bruijn eerder denken aan het inluiden van een nieuw tijdperk. Een waarin vrouwen ruimte innemen. Maar wanneer hij het werk tegenkomt bij Metamorfosen in het Rijksmuseum Amsterdam trekt hij een andere conclusie. ‘Wat me inmiddels treft aan de titel is dat ze op het hout slaat. Wij mensen en het hout waren ooit één. Voordat we cultuur werden waren we natuur. Zo bezien verwijst deze sculptuur niet naar een nieuwe machtsorde, maar verwerpt ze het idee dat er überhaupt sprake is van een hiërarchie.’

‘Natuurlijk ben ik ook geïnteresseerd in de geschiedenis en de culturele context van dat materiaal. Als ik iets zie wat bruikbaar is, ga ik het bestuderen. Dan wil ik er alles van weten. Hoe oud iets is, waar en hoe het gemaakt is, welke spijkers er nog in het hout zitten, het vakmanschap van de metaalbewerker, de geschiedenis van een fabriek, dat soort zaken. Maar die verhalen zijn voor mij uiteindelijk niet leidend. Het gaat mij erom: kijk naar dat ding!’ Gerrit Willems ging op atelierbezoek bij Mik Bakker en schreef een essay over deze categorie beeldende kunst: ‘De betekenis ligt in het zichtbare, niet in het onzichtbare, in het zintuiglijke, niet in het verstandelijke. Het doet je iets.’